Yüzde Onsekizi Farkedenler

Mustafa Muğlalı

Nektar (balözü) balın esas maddesidir. Bitkilerin çiçekleri veya çiçek dışı organları tarafından salgılanan nektarın kaynağı fotosentez ile yapılan ve floemde taşınan organik maddedir. Bu sebeple nektarın terkibinde karbonhidratlar ilk sırayı alır. Karbonhidratlardan sonra su ve az oranlarda proteinler, enzimler, organik asitler, eterik yağlar, alkoloitler, vitaminler ve mineraller bulunur. Karbonhidratlardan en fazla furuktoz, glikoz ve sakkaroza rastlanır. Nektarı bal ile mukayese edersek; Balda nektara göre daha az su, anlar tarafından bala verilen enzimler ve yine anılar tarafından bala karıştırılan polen (çiçek tozu) ler mevcuttur. Koloniye taşınan nektardaki su nisbeti arılarının kanat çırparak havalandırması ile azaltılır. Bu sayede balın uzun zaman bozulmadan muhafazası sağlanır. Nektardaki karbonhidrat nisbeti bitki türlerine göre değişir. Nektarın daldaki damar ucu yalnızca floemden meydana geliyorsa karbonhidrat yoğunluğu fazladır. Damar uçlarının aynı miktarda floem ve ksilemden * meydana gelmesi veya daha fazla ksilem ucu bulunması halinde, ksilemdeki suyun da nektara katılması ile nektarın şeker nisbeti düşer. Yapılan araştırmalarda bitkilerde nektar şekeri nisbetinin % 5—74 sınırları arasında değiştiği görülmüştür. En yüksek nektar şekeri nisbetine Aesculus hippocastanum sahiptir (% 74). En düşük nisbet ise Primula vulgaris’ de (% 5) bulunur. Diğer bütün şeker nisbetleri bu iki limit arasında sıralanır. Bunlardan bazıları: Akasyada % 63, pamukta %41, elmada % 50, söğütte % 60, portakalda % 25, yabani yoncada % 52, baklada % 23—57’dir.

Nektar şekerinin nisbeti arılar için çok mühimdir. Çünkü nektardaki su miktarı ne kadar fazla olursa, bu suyun uzaklaştırılabilmesi için anlar tarafından sarfedilecek güç ve harcanacak zaman o kadar fazla olacaktır.

Araştırmacılar tarafından tesbit edilen arılara ait enteresan noktalardan birisi de. Arıların şeker nisbeti % 18 den az olan nektarı tercih etmedikleridir. Hatta arıların şeker nisbetinde meydana gelen 0,01 ilk değişiklikleri bile farkettikleri müşahede edilmiştir.

Kısacık bir ömre sahip olan arıların şeker nisbeti yüksek olan nektarı ifraz eden bitkileri seçebilecek hassasiyette yaratılması ve böylece azami tasarruf prensibine uygun olarak bal yapmaları, arılar üzerinde billurlaşan birlik ve rahmetin işaretleri değil midir?

Arıları Yüce Yaratıcı (c.c.) tarafından verilen mükemmel tat alma, hususiyeti arıcılık ekonomisinde çok mühimdir. Arı çiftliklerinde nektar şeker nisbeti yüksek olan bitkiler hususi olarak yetiştirilmekte veya arılar bu hususiyetleri taşıyan bitkilerin fazla olduğu bölgelere yerleştirilerek daha fazla bal istihsali sağlanmaktadır.

Nektarlı bitkilerin en güzel kokuları yapan çiçek lere sahip olmaları, arıların da tat, koku ve renge karşı çok hassas şekilde yaratılmaları bitkilerle arılar arasında muhteşem dayanışma ve dengeyi gözler önüne sermektedir.