Sızıntı Arşivi

Ekim 1988 · s. 354 · 1 dakikalık okuma

Yeni Bir Işık Kaynağı Ateşpireleri

Ahmet Pınar · Zooloji

Karayip adalarında, güneş battıktan bir saat sonra adaların sadece çevresinde değil, aynı zamanda suyun içinde de, her tarafı ışıklar kaplamaktadır. Susam tohumlarına benzeyen bir sürü kabuklu deniz canlısı, sığ sularda hızlı bir şekilde hareket ederken, arkalarında parlak mavi renkte ve Mors alfabesini andıran bir tür kimyevi noktacıklar dizisi bırakırlar. Bazen de bu canlılar, beysbol topu büyüklüğünde “bioluminescence”* patlamaları oluştururlar.

Bu noktacıkların ve ışık beneklerinin esrarı daha önce bilinmiyordu. Ancak, son yıllarda pek çok sualtı biyologlarının uzun süren araştırmaları neticesi elde edilen bilgilerin ışığında, “ateşpiresi” olarak adlandırılan bu minik canlıların birçok sırları ortaya çıkarıldı.

Ateşpirelerinin, büyük ışık patlamaları şeklinde yaydıkları ışık huzmesi, bir çeşit alarm sistemine benzemektedir. Ateşpiresi, herhangi bir durumda saldırıya uğradığı zaman, derhal “biolumunescent” madde bulutları oluşturabilir. Bu ışık kümeleri, ateşpiresini olduğundan büyük göstererek, kendisinden daha büyük düşmanlarının hücumları üzerinde caydırıcı bir tesir yapmaktadır. Ayrıca, bu minik santrallerin şaşılacak bir şekilde, boyuna nispetle muazzam bir ışık miktarları da vardır. Öyle ki, tek bir ateşpiresinin yaydığı ışıkta, on dakikalık bir süre boyunca, bin gazete rahatlıkla okunabilmektedir. Erkek ve dişi ateşpirelerinin her ikisi de parıltılar yayabilmesine rağmen, “pulsarlar” adı verilen erkek ateşpireleri de, kümeler halinde yüzerek ve aynı anda ışık noktacıklarım bırakarak, sualtında göz kamaştırıcı bir görünüş arz etmektedirler.

Bir elektrik santralinin veya ampulün tesadüfen meydana gelemeyeceği bütün herkes tarafından kabul edildiği halde, binlerce defa daha mükemmel bir sistemin, minicik bir kabuklu hayvanın vücuduna dercedilmesi tesadüf veya sebeplere verilebilir mi?

Zayıf ve aciz bir hayvanın düşmanlarına karşı bu kadar kompleks bir müdafaa mekanizmasını kendi kendine geliştirmesi veya bu mekanizmanın “evolusyon” denilen nesebi gayri sahih teorinin eseri olması hiç mümkün müdür?

Discover’den: Ahmet Pınar

* Bazı hayvanlarda Luciferin denilen maddenin Laciferaz enzimi ile muamelesi neticesi ortaya çıkan fosfor ışığı.