Toprağın Asitlenmesi

Yüzeyi sularının ve toprağın asitleşmesi, yanma sonucu çıkan kükürt ve azot oksitlerinin yağmurlarıyla tekrar yeryüzüne dönmesi ile meydana gelir. Yüzey topraklarının asitlenmesi, magnezyum ve diğer bitki besin maddelerinin yıkanarak yani bu asitli sularda çözülerek yok olmasına veya azalmasına sebep olur. Böylece yeterli gıda maddesinden yoksun kalan ağaç ve diğer bitkiler kurumaya mahkûm olur. Toprağın PH değeri 5,5’den az olacak şekilde asitlenmesi, aynı zamanda alüminyum, demir, mangan ve ağır metallerin açığa çıkmasına da yol açar ki, bu maddeler ağaçlar için zehir tesiri gösterebilir. Yine bu metaller yüzey suları ile yeraltı sularına taşınıp Ekolojik* dengeyi de etkileyebilir. Toprak içindeki kabloların, bakır, çimento ve asbestli çimento borularının korozyona uğrayarak aşınması, asitli suların sebep olduğu bir diğer zarardır. Bu korozyonun ekonomik boyutu mesela İsveç için yılda 100 milyon Kron (2 milyar TL) olarak hesaplanmıştır.

Asitlenme yalnız ağaçları etkilemekle kalmaz, bazı liken türlerinin hayatını da tehdit eder, Yine İsveç’te, Primula Veris ve Arnica Montana gibi bitki türlerinin yok olmaya başladığı ve deniz likeni türlerinin en az onbirinin tehlikede olduğu bilinmektedir. 150 kadar bitki türü de potansiyel olarak asitlenme tehlikesiyle karşı karşıyadır. Tabii bu ekolojik sisteme bağlı olan hayvan türlerinin hayat şartları da ciddi tehdit altında demektir.

Yurdumuzda asitli suların ilk belirgin ve kötü tesiri Murgul’da görülmüştür, Bakır işletmelerinden çıkan SO2 (Kükürt dioksit) gazı ile fabrika kurulmadan önce tamamen ormanlık olan Murgul vadisi birkaç yıl içinde tamamen çöle çevrilmiş, bitki örtüsünün tahribinden sonra da bölgede hızlı bir erozyon başlamıştır.

Artık ormanlar için asıl tehdit; yangın, balta ve keçiden değil, medeniyetimizin ölçüsü ilan ettiğimiz fabrikaların, zararlı artıklarından gelmektedir. Çevre mühendislerinin gerekli tedbirleri almaları temennisiyle.

Doç. Dr. Muvaffak Ayvaz

* Ekoloji: Canlı varlıkların yaşadıkları tabii çevre ile olan ilişkileri