Sızıntı Arşivi

Eylül 1987 · s. 30 · 1 dakikalık okuma

Termometre Kullanan Bitkiler

Zeynel Soylu · Zooloji

ey87-38.jpg

Her canlı nevi hayatının akış çizgisini neslinin devamını sağlama istikametinde sürdürür. Umumiyetle her canlı kendisine bahşedilen bir metodla neslini devam ettirir.

İnsanlar çiçekleri güzel görünüş ve güzel kokularından dolayı severler. Fakat araştırmacıların bitkileri ve çiçeklere bakış açısı halkın bakış açısından farklı olduğu için onların sevme sebebleri de farklı olmaktadır. Aşağıda anlatılan Goldwasser isimli araştırıcının Araceae familyasından yedi bitki türüne ait tesbitleri buna güzel bir misaldir.

Lloyd Goldwasser, Kosta Rika'nın derin ormanlarında yetişen fil kulağı vb. bitkilerin böceklerle tozlaştığını ve böcekleri kendilerine çekmede ise renk ve balözü yerine ısıyı kullandıklarını müşahede etmiştir.

Araceae familyasından yedi—sekiz bitki türüne ait bitkiler çiçeklerindeki polenlerini bırakmadan önceki sıcaklıklarını günün alacakaranlığında 40°C'ye kadar yükselttiklerini müşahede etti. Bir saat içerisinde çiçek saplarının sıcaklığı 15°C'den daha çok artabilmektedir. Gece saat 10.00'da çiçek sıcaklığını 22—25°C'a kadar düşürmeden önce 30 dakika kadar 40 °C'lık sıcaklığını muhafaza eder.

Çiçek saplarındaki ısı yükseldiğinde çiçek sapları tatlı ve keskin bir koku ifraz ederler. Bu koku 150 metre kadar uzağa yayılabilir. Hatta çiçek sapları kesilip buzdolabına konduğunda da şaplardaki ısı tekrar 40°C'a kadar yükselebilmektedir.

Fıtratlarına dercedilen saatle gübre böcekleri (scarabaeus sacer) tam akşamın alaca karanlığında çevrede uçuşmaya başlarlar. Çiçek saplarının neşrettiği koku bu böcekleri kendine cezbeder ve geceyi bu çiçekler üzerinde geçirimler. Yaklaşık 24 saat sonra çiçek sapları sıcaklıklarını tekrar 34°C'a kadar yükseltirler. Ve bu sıcaklıktan rahatsız olan böceklerde çiçekteki ikametleri sırasında yedikleri veya vücudunun değişik yerlerine yapışmış bulunan polenlerle uçup başka yerlere giderek bu polenleri diğer çiçeklere taşırlar.

Hayvan pislikleri içinde görüp de değersiz zannettiğimiz gübre böceklerinin, bazı bitkilerin nesillerinin devamı için çalıştırılması ve bu bitkilerin hassas bir mekanizma ile hararetlerinin kontrol altında tutulması biologlan derin tefekkür içinde bütün bu güzelliklerin sahibini araştırmaya sevketmektedir.

Zeynel Soylu