Temizlikçi Balık

Yakın bir gelecekte, ka­vuniçi renkli küçük bir balığın çiftliklerde büyük kafeslerde yetiştirilen ve eti oldukça kıymetli olan som balığının parazitlerden te­mizlenmesinde "temizlikçi­lik" görevine başladığını du­yabilirsiniz. Bu balık aynı zamanda parazitlere karşı ilâçlardan daha ucuz ve ta­bii bir mücadele vererek ta­bii dengenin bozulmasını önleme yönündeki gayretle­re katkıda bulunmuş ola­caktır.

Yaklaşık 12 cm. boyun­da bir cins lapina olan Ctenolabrus rupestris (GSW) isimli bu balık, som balık­larının üzerindeki ‘deniz biti’ adı verilen sert kabuklu pa­razite karşı böcek ilâçları­nın yerini alma yolunda. Deniz bitleri som balıkla­rının derilerine yerleşerek zarar vermekte, bazan beyne kadar girerek ölümlerine se­bep olmaktadır. Hâlihazırda yetiştiriciler bu parazite kar­şı "Nuvan" adlı bir ilâcı kullanıyorlar. Ancak Nuvan konulduğu yerde uzun süre kalmayarak dağıldığından tesirli olması için 3-4 hafta­da bir kullanılmaktadır. Bu ise çevredeki diğer balıklara zarar vermiş ve deniz balık­larında görülen bazı hastalık­lara sebeb olduğu tesbit edilmiştir; bu yüzden, zarar­sız ve ucuz mücadele çâre­lerine ihtiyaç duyulmuştur.

Geçtiğimiz aylarda ilk defa lapinalar ile tecrübe­lere başlandı. Normal şartlarda kıyılara yakın yaşayan ve bazı cins yosunlarla bes­lenen 12 cm. boyundaki bu küçük balıklar som balıkla­rıyla aynı havuza konul­duğu zaman onların üzerin­deki parazitleri yemektedir.

Geçtiğimiz yıl Norveç’de Asmund Bjordal tarafın­dan lapinalarla som balıkları üzerinde tecrübeler yapıldı. Besleme havuzlarında 50 som balığına 1 tane düşecek şekilde lapina konulduğu zaman som balıklarının pa­razit tedavisine ihtiyaç gös­termedikleri görüldü. Aynı süre içerisinde diğer kontrol havuzlarının birkaç defa ilâçlanması gerekmişti. İngiltere’de yapılan tecrübeler de benzer neticeler verdi. Bu temizlikçi balıklar gerek iktisatlı olmaları, ge­rekse ekolojik dengeye za­rar vermemeleri sebebiyle Nuvan isimli ilâca karşı çok cazip alternatif teşkil et­mektedir. Tabiattaki hassas dengeyi kısa vadeli fayda planlarıyla çoğu kez tah­rip eden insanoğlunu sun’i metodları bırakıp Yaratıcı’nın koyduğu kanunlara ri­âyet edip, canlılar arasında­ki hikmetli ekolojik dengeyi bozmadan çalışma yoluna girmesi istikbâl için güzel bir gelişme...»