Tabiatın Doku Ustaları

Palmiye, sıcak ve kurak iklimi seven bir bitkidir. Bu bitkiden hurma ve hindistan cevizi gibi çok çeşitli gayeler için faydalanılır. Yiyecekten, dokumaya kadar çeşitlilik gösteren ihtiyaçları karşılayabilen bir ağaçtır.

Faydalan yanında değişik bir durum arzeden bu ağaç, sanayiinin dokuma ve örme dışında üçüncü bir nev'i olan dokusuz satıhların bir modelini de teşkil etmektedir. Dokusuz satıhlar denilen dokuma cinsinin, çok çeşitli imal durumları mevcuttur. İşte bunlardan biri de palmiye ağacının kabuklarındaki modele göre imalat usülüdür.

Modelin yapısı; altta biribirine paralel durumdaki lifler, ortada bu liflere 35—45 derece arasında açıyla örgüsüz olarak uzanan lifler ve en üstte de alttaki liflere paralel uzanan lifler halindedir. Yapıda bulunan pektin bütün bitkilerde mevcut olan zamka benzeyen kimyevi bir madde olup liflerin biribirine yapışmasını sağlamaktadır. Pektin nötr bir madde olup pektik asidin metil esteridir. Bitki yapılarından izole edilerek zamk yapımında kullanılır. Lignin de selüloz lifçikleri arasına yerleşmiştir. Lignin bütün bitkilerde bulunan ve bitkilere odunsu bir yapı kazandırarak yumuşaklığın kaybolmasına sebeb olan bir maddedir.

Dokusuz satıhlarda non-woven diye tanınan usûlde ise, lifler mekanik olarak düzenlendikten sonra çeşitli yapıştırıcılar ile sabitleştirilirler. Sabitleştirici olarak selüloz ester, metil selüloz, karboksimetil selüloz vb. gibi yapıştırıcılar kullanılır. Mekanik düzenleme liflerin çapraz olarak yerleştirildiği Camel—Back (Deve boynu) sistemindeki tatbikle büyük benzerlik gösterir. Tülbentteki lifler bağlayıcı maddenin liflere adhezyonu ile yapıştırılır. Yapıştırma daha çok yapıştırıcının tülbentte emdirilmesi suretiyle yapılır. Bu şekilde üretilen mamüller, sağlık gayesiyle bir kere kullanılıp atılan bez, ev eşyası, tela kaplama maddesi, non-woven yer döşemesi vb. sahalarda kullanılır. Diğer yapıştırma usullerinden farklı olarak emdirmeyle palmiye ağacının kabuklarına benzer sert tutumlu satıh elde edilir. Yani palmiye kabuğu ile, tarif ettiğimiz usüle göre üretilen mamuller birbirine çok benzemektedir. Palmiye ağacının kabuklan bu tekstil dalının esasını oluşturmuştur. Diğer sahalarda olduğu gibi dokusuz tekstil mamulleri sahasında da Yüce Yaratıcı'nın harika sanatlarından yararlanılmıştır.

Tekstil Müh. Lütfü Eroğlu