Eylül 1992 · s. 15 · 1 dakikalık okuma
Su Kirliliğini Ölçen Canlı Cihaz
İsmail Deniz · Ars.Gör. · Zooloji

Günümüzde çevre koruma şuuruna paralel olarak bu sahada yapılan çalışmalar da hızlı bir şekilde artmaktadır. Tabiatı bir emanet olarak hizmetimize sunan Allah (cc), bunun korunması ve bu yönde yeni cihazların geliştirilmesi için model olarak bazı canlıları var etmiştir. İşte bizi ibret ve tefekkür ufuklarına kanatlandıran modellerden birisi de nil turna balığıdır.
Nil turna balığı belirli aralıklarla dakikada yaklaşık 400-800 elektrik sinyali yaymaktadır. Bu balık, şayet su kirliliği artar veya su kalitesi kötüleşirse Sevk-i İlâhi ile bir pusula iğnesi gibi bu hassas değişikliği hissedip huzuru kaçar ve elektrik sinyallerinin sayısını azaltır.
Turna balığı kendine bahşedilen bu husûsiyetiyle, muhtelif 15.000 zararlı maddeye karşı reaksiyon göstermekte ve böylece yaratılışından beri tatlı suyun kirlilik derecesini yansıtmaktadır. Ancak 20. yy'da teknik imkanların gelişmesi sonucu turna balığının bu husûsiyetinin farkına varan ve onu model olarak alan bir Alman firması, çevre kirliliğini tesbit etmede son derece önem arz eden pH-metre Ölçüm cihazını keşfetmiştir.
Cihazda alıcı olarak özel camdan yapılmış bir elektrot kullanılmıştır. Bunu göl suyunun içine batırdığımızda, camın sathında bir gerilim meydana gelmektedir. İşte ölçülebilen bu gerilim şiddeti, suyun pH değerini göstermektedir. Böylece zamanında gerekli tedbirleri alabilmek için bir gölün asit-baz dengesinin aşırı derecede bozulup bozulmadığını derhal anlamamız mümkün olmaktadır. Bu cihaz her ne kadar daha kesin ölçüm yapabiliyorsa da turna balığına bahşedilen çok yönlü hususiyetlerden mahrumdur.