Kuş Gagalarındaki Esrar

Resim dilinden anlayan­lar “ne usta ressammış” der­ler ve resimdeki incelikleri, sanatı araştırıp, tefekküre dalarlar. Sanattan anlama­yanlar ise, resimdeki ince­likleri görüp zevk alamazlar ve sadece madde gözüyle bakarlar. Tabiattaki essiz tabloya baktığımızda her çeşit ve renkte canlıları müşâhede ederiz. Tabiî ki burada hepsini birden ince­lemek mümkün değil, onun için göz kamaştırıcı canlılar içinden sadece kuşların bir kısmı üzerinde duracağız. Birbirinden güzel kuşların resimlerini seyretmek bile insanı mesteder. Kaldı ki yaradılışlarındaki hariku­ladelikler, mükemmellikler insanın başını döndürür ve “Kudret-i Sonsuz olan Allah ne büyüktür” dedirtir.

PELİKAN

(Pelecanus onocratalus)

“Gagası midesinden da­ha fazla besin alan kuş” di­ye ün yapan pelikanın bo­yun torbası hemen hemen 10- 12 litre alabilmektedir. Bu da kuşun mide kapasite­sinin iki-üç katıdır. Pelikan bu keseyi umumiyetle balık yakalamak için bir kepçe gibi kullanır. Besini torbada suyu boşaltıncaya kadar tu­tar, sonra da avını yutar. Acaba bu haliyle, bugünkü büyük kepçelerin yapılma­sında ilham kaynağı olmuş olabilir mi?

AĞAÇKAKAN

(Chrysoculoptes tucidus)

Gagası, sert ağaçlan de­lip geçecek ve içindeki kurt­ları rahatlıkla çekip çıkara­cak bir özelliğe sahiptir. Ga­gasıyla ağacı oyarken, mey­dana gelen darbelerin beyni tahrip etmemesi için, gaga

ile beyin arasına —arabalar­daki amortisör gibi— sarsın­tıyı tesirsiz hâle getiren bir tampon doku yerleştirilmiş­tir. Bugün kullanılmakta olan beton kırma makineleri ise henüz bu tekniğe erişe­mediğinden çalışanlarda bir­çok nörolojik ve ortope­dik ârızalar ortaya çıkar­maktadır.

KAYA KARTALI

(Aquila chrysaetos)

Usta ve güçlü pençele­riyle yakaladığı avlarını (fa­re, sincap, tavşan vs) kaya­lıklara götürerek, keskin bir kanca şeklindeki gagasıyla parçalama işine girişir.

FLAMİNGO KUŞU

(Phoenicoptams ruber)

Gagasına çamurlu su­lardan bulacağı küçük ka­buklu hayvanları ve su yo­sunu, küçük solucan, böcek larvası, küçük yumuşakça gibi diğer yiyecek kırıntıla­rını ayırabilen bir filtre yer­leştirilmiştir.

Özellikle, tuzlu sularda bol bulunan küçük kabuklu­lardan “Artemia salina” adlı bir kabuklu türü en çok sevdiği besin kaynağıdır.

Beslenirken üst gagaları alta, alt gagalan da üste gelerek tulumba vazifesi görürler. Böylece su ve çamur, üst gagadaki yarıklardan ve dil­deki süzgeç görevini yapan dişe benzer uzantılardan süzülür.

ÇULLUK

(Scolopax nı sticola)

Çulluğun temel besini böceklerdir. Bu masum yüzlü çulluğun gagası, çakılların arasındaki ve tatlı su batak­lıklarındaki kabuk ve yosun­ların altındaki küçük deniz canlıları, solucanlar ve bö­cekleri çıkarabilecek özel­likte yaratılmıştır. Cımbız şeklindeki gagasının sadece ucunu açarak usta bir cerra­hin pens kullanması gibi ça­murun dibindeki avını kapa­bilir.

KAŞIKÇI KUŞU

(Platalea lencorodia)

Deniz kıyılarına yakın yerlerde, bataklıklarda ve sazlıklarda beslenirler. Kaşık şeklindeki yan açık gagala­rını suya biraz sokarak, iler­ler ve yürürken tipik bir şe­kilde başlarını sağa sola çe­virirler. Yenilecek bir şeyle karşılaştıklarında gagalarını kapatırlar. Her kuşu beslen­mesine uygun, avını yakala­yacak biçimde hususi bir gagayla teçhiz eden Kudreti Sonsuz, bu kuşa da kaşık şeklinde bir gagayı uygun görmüştür.

MASKELİ MUHABBET KUŞU

(Agapornis personata)

Maskeli muhabbet ku­şunun gagası, tahıl ürünle­rini ve tohumlan kırıp, ko­laylıkla yiyebilecek yapıda kısa ve küttür. Sürü halinde yaşarlar ve tarım alanlarında yuva kurarlar. Fındık, ceviz gibi sert kabuklu meyveleri kırmak için hassas bir dina­mik yapıya ve fizikî uygun­luğa sahip olan gaganın bu hususiyeti sayesinde âciz ve zayıf kuşlar aç kalmaktan kurtulurlar.

TOKO TUKANI

(Ramphastos to.co)

Toko Tukanı'nın gagası, mükemmel bir meyve topla­yıcı ve yapı mühendisliğinin

şahane bir misalidir. Ayrıca iri atmaca ve sansarlara kar­şı da kuvvetli bir savunma silahı olarak görev yapar.

ERGUVANİ BALIKÇIL

(Ardea purpurca)

Hemen her yerde görü­lebilen bu balıkçılların sesle­ri çıkmaz. Duygularını gaga­larını takırdatarak belirtir­ler. Gagasının sivriliği ve uzun oluşu, tarım alanlarında ve bataklıklarda iri böcek, balık, kurbağa, yılan gibi gı­daları rahatça yakalamasını sağlar.