Kitaplar Arasında

DİN EĞİTİMİNDE MÜKÂFAT VE CEZA

M. Emin Ay, Nil Yay., İzmir/1995

İnsanı tanıma, onu madde ve mana planında yükseltme, ruh ve kalp seviyesine çıkarma adına yapılan bütün çalışmalar takdire layıktır. M. Emin Ay’ın takdire layık bu kitabının en büyük özelliği, din eğitimi ve Öğretimine tâbi tutulan 1000 öğrenci ile bu eğitimi veren 100 öğretmen üzerinde yapılan bir anket çalışmasına dayanmasıdır. Anketler. Bursa, Balıkesir (batı), Van, Erzurum (doğu) illerinde yapılmak suretiyle, genel ve objektif bir netice ortaya çıkmış. Aynı zamanda anket sorularına Öğrenci ve öğretmenlerin, hiçbir tesir altında kalmadan objektif bir şekilde cevap vermeleri sağlanmış.

Şu bir gerçek ki. Tanzimat’tan bu yana Türk aydınının ve bu aydının oluşturduğu kamuoyunun nazarında din eğitimini veren müesseseler “falakaya yatırılmış Öğrencilerin ayağından çıkan şaklatmalarla dolu yerlerdir. Oralara devam eden öğrencilerin, aileleri tarafından zorla gönderildiği düşüncesi hakimdir. Bu kitapta, 1000 öğrenciye sorulan sorulara, öğrencilerin verdikleri cevaplarda bu görüşün iflas ettiğini görüyoruz. Kamuoyu nazarındaki bu kötü imajı yok etme açısından da bu çalışma ayrıca takdir edilen bir gayrettir.

Kitap iki bölümden oluşmaktadır; Birinci bölümde “mükâfat”, “ceza” ve bunlarla yakın ilişkisi bulunan “disiplin” kavramı ile ilgili teorik bilgilere ^er verilerek, Batı ve İslâm eğitimcilerinin konuya bakış açılan belirlenmeye çalışılmış. Varılan sonuca göre, Batı eğitim sisteminde, disiplinin sadece cezaî müeyyidelerle sağlanabileceğine inanan pedagoglar olmasına karşılık, İslâm eğitim sisteminde bu şekilde düşünen bir eğitimci yoktur. Batı eğitim sistemini oluşturan bazı pedagogların görüşlerinde insanın “günahkâr bir varlık” olarak kabul edildiği ve cezaya müstahak görüldüğü tespit edilmiş. İslâm eğitim sisteminde ise. Kur’ânî anlayışın hakim olduğu ortaya konulmuş. Ayrıca geçmişte eğitim kurumlarında başvurulduğu söylenen dayak unsurunun İslâm’ın özünden kaynaklanmadığı gerçeği, ilgili kaynaklara dayanılarak tespit edilmiştir. İkinci bölümde ise, gerçekleştirilen alan araştırması aracılığıyla mükâfat ve cezanın gerek aile gerek Kur an kursu ve yaz dönemlerinde camilerde açılan yaz Kur’ân kurslarında, gerekse İmam Hatiplerde uygulanış tarzları, çocuk ve öğrenci üzerindeki tesirleri ve disiplini sağlamadaki rolleri konusunda bir durum tespiti yapılmıştır.

“Gerek aile içi eğitimde gerekse kurs ve okulda, eğitimcinin sahip olması gereken tavır ve vasıflar nasıl olmalı?” sorusunun cevabını, 1000 öğrencinin anket sonuçlarında bulmak mümkün. Yarınki dünyayı şekillendirecek nesli yetiştirmeyi kendilerine vazife bilen eğitimcilerin “Din Eğitiminde Mükâfat ve Ceza” isimli kitaptan kazanacakları çok şey vard