Sızıntı Arşivi

Mayıs 1991 · s. 171 · 2 dakikalık okuma

Dünya Bir Bakteri Kadar Olsaydı

Mehmet Aydınlı · İnceleme

Sayılar hayatımıza o kadar çok gir­miştir ki, her dakika onlardan fayda­lanırız veya herhangi bir şekilde kul­lanırız. Her evin, her sokağın bir numarası, her otomobilin bir plakası, her öğrencinin bir okul nu­marası var­dır. Ancak ra­kamların hayatımıza bu kadar çok girmesi onla­rın ifâde ettiği büyüklükleri anlamamızı güçleştirmektedir.

Yeryüzünde yaklaşık olarak beş mil­yar insanın yaşadığını biliriz ama bunun ne büyük bir kalabalık olduğunu gözü­müzde canlandıramayız. Bu yüz­den,içinde bulunduğumuz kâinatın ne denli muhteşem bir sa­nat olduğunu bile bazen gözden kaçırırız. Kâinat­tan ve rakamlar­dan söz edildi­ğinde şüphesiz akla gelen ilk şey kâinattaki muaz­zam büyüklükler­dir. Ay, dünyamı­za 384.000 km. güneş ise takri­ben 150 milyon km. uzaklıktadır. Saman­yolu Galaksisinin yarıçapı ise 100.000 ışık yılıdır. Bu gibi bilgileri sadece rakamları kullanarak anlayabilmek zordur.

Elinize bir kurşunkalem alınız ve ma­sanızın veya defterinizin üzerine kolayca silinebilecek şekilde 1 milimetre çapında ufacık bir nokta işaretleyerek şu soruyu sorunuz: Eğer bu 1 mm. çapındaki nokta­nın Güneş olduğunu farzedersek Dünya­mız bu noktadan ne kadar uzakta olur?

Yani Güneş eğer 1 mm. çapında ol­saydı kâinat­taki diğer bü­yüklükler nasıl değişecekti? Bir hesap makinesi yardımıyla eğer gerçek büyüklükleri biliyorsanız bu hesa­bı kolayca yapabilirsiniz. Neticede Dünya Güneş'e 10.7 cm. ötede ve büyüklüğü de aşağı yukarı bir bakteri kadar olacaktı. Aynı şekilde Jü­piter 56 cm., Satürn 102 cm. ve Pluton da 4 metre 24 cm. uzakta olacaktı. Bir başka deyiş­le bilinen Güneş Sisteminin yarı­çapı 4 metre­den biraz fazla olacaktı. Yine aynı ölçeği kul­lanarak Güneş'e en yakın yıldızın hangi büyüklük­te ve ne kadar uzaklıkta olaca­ğını hesap edersek oldukça şaşırırız. En yakın yıldız olan Proxima Centauri yakla­şık olarak 1 mm. çapındaki noktaya tam 29 km. ötede olmaktadır. Bu en yakın yıl­dızdır. Samanyolu Galaksisinde 200 Mil­yardan, yani dünyadaki insan sayısının kırk katından dana fazla yıldız vardır. Hep­sinin arasındaki ortalama uzaklığın 29 km. olduğunu farzedersek Samanyolu Galak­sisinin de ne kadar büyük olduğunu anla­rız. Ve Samanyolu kâinattaki milyarlarca galaksiden yalnızca birisidir.

Güneşimizi belirledikten sonra en ya­kın yıldızı işaretlemek için bir otomobile atlayıp 30 km. gidene kadar bir iki kuyruklu yıldız hariç hiçbir gök cismi ile karşılaşmayız. Hızı 5 saniyede 1 mm. olan ışık bu mesafeyi 4 yıl 4 ay zaman süresince katedebilmektedir. Bu ölçeğe göre Samanyolu'nun çapı ise 400 milyar kilometre olmaktadır. Görülüyor ki kâinattaki büyük­lükleri idrak edebilmek için bu ölçek bile yetersiz kalmakta, bol sıfırlı sayılardan kurtulamamaktayız. O halde biz de ölçeğimi­zi değiştirmeden kendimizi bu normo âle­me uygulayalım. Acaba büyüklüğümüz bu ölçekte nedir? Cevap: Yaklaşık olarak bir atomun 80'de biri kadar boyu olan ya­ratıklarız. Yine düşünün ki insanoğlu kibir­le kendinden sözedip, ilâhlık iddiasında bulunabilmekte ve bakteri kadar ufacık bir noktanın üzerinde geliştirdiğimiz "bilim"lerin "herşey"i açıklayabileceğini iddia edebilmektedir.

Bütün bunlara rağmen, bakteri bü­yüklüğünde bir gezegen etrafında birkaç tur atan astronomun "göklerde Allah'a aradım ama bulamadım" şeklindeki garip yorumu ne büyük bir talihsizlik ve idrak­sizliktir...