Bu Nedir?

Bir çoğumuz örümcek ağlarının ortasında kalınca örülmüş beyaz iplikçiklerden meydana gelmiş bir lekeyi müşahede etmişizdir. İşte resimde görülen yapı böyle bir lekenin aşağı yukarı 2,2 defa büyütülmüş sekli olup Kuzey Amerika'da yaygın olarak bulunan Agriope arvantia adlı neviden olan bir örümceğin ağından alınmıştır.

Bu lekelerin mânâsı ve vazifesi uzun zamandan beri bilinmemekteydi. Nihayet son zamanlarda yapılan bazı tecrübeler, bunların mâ'nâ ve mahiyetini kısmen dahi olsa açıklayıp ortaya koydu.

Örümcek ağı içindeki diğer örgülere nazaran daha sık örülmüş ve ağın merkezinde bulunan bu beyaz lekeler esasan bir ikaz sinyali vazifesi görmektedirler. Tabii ki, bu ikaz av böcekleri için değil, o civarda uçan kuşlar için olmaktadır. Çünkü hızlı uçuşları sırasında ince dokunmuş örümcek ağlarını göremeyen kuşlar, çoğu kez bu ağları tamamen bozmaktadırlar. Ağ ortasındaki ikaz işaretini gören kuşlar bu sayede uçuş yönlerini değiştirip, örümceği yeniden ağ örme zahmetinden kurtarmaktadırlar.

Bu keşfi bir tecrübe ile ispat etmek isteyen araştırıcılar, içerisinde "uyan" işareti bulunmayan ağlar ile, merkezine beyaz kağıt şeritler yerleştirilmiş Otuz tane örümcek ağını sabahtan öğlene kadar takip ettiler. Neticede yarım gün boyunca açık havada kalan bu ağlardan ikaz işaretine sahip olanların yüzde 60'ı, olmayanların ise sadece yüzde 8'i sağlam kalmıştır.

Bu ikaz işaretinin manasını bilmeyen acemi kuşlar ise, bir defa böyle lekeli bir ağa çarpıp, yüzüne gözüne hiçde hoş olmayan bir madde bulaşınca, bir daha bunlara çarpmamak gerektiğini öğrenmektedirler.

Bu en değersiz yuvadan, bir irfan tufanı şeklinde yükselen aydınlık, ruhumuzu saran ülfet karanlıklarına karşı ne müthiş uyarıcıdır.

Arif Özer