Yumurta Kabuğu Gözenekleri ve İdeal Boyutlandırma

Kuşların uçmak üzere yaratılmış mükemmel canlılar olduğunu hepimiz biliyoruz. Onların kanatlarından, vücut aerodinamiğine; tüylerinden, kemik içi boşluklarına, hava keselerine ve akciğerlerinin hususi kılcal borucuklarla döşenmesine kadar her şeyleri sonsuz bir ilim ve kudreti gösteren sanat eserleri olarak yaratılmıştır. Yapılan araştırmalar gösteriyor ki, kuşların sadece kendi vücutları değil, içinde yavrularının geliştiği yumurtaları da çok mükemmel birer sanat eseri olarak, ince matematik planlarla yaratılmıştır.
Kuşların yumurta kabuklarında çok küçük gözenekler vardır. Bizim gözle göremediğimiz bu mikroskobik delikler sayesinde civciv dışarıdan oksijen alarak hayatını devam ettirir. Gözeneklerin diğer mühim bir işi de yumurta içinde oluşan su buharını dışarıya çıkarmaktır. Eğer gözenekler gereğinden küçük olsaydı civciv oksijensiz kalarak ölecekti; gereğinden daha büyük olduğunda ise, yumurtanın besin maddesi içindeki su buharlaşacak ve yumurta kuruyacak, dolayısıyla gelişmekte olan kuş embriyonu ölecekti. Fakat merhameti sonsuz Rabbimiz bütün mahlukata karşı gösterdiği şefkat ve rahmetiyle masum yavruyu korumaktadır. Gelişen embriyonun herşeyini tebdirli, hikmetli ve yerli yerinde yaratan, kudretini bizim basit zannetiğimiz yumurtanın kabuğunda da göstermiştir.

Yumurta kabuğunu bir engel olarak düşünürsek bu engelin buhar iletim katsayısı G olarak adlandırılabilir. Yapılan matematik hesaplamalar bu katsayının optimum (en iyi) değerinin yumurta kütlesi (m) ve buhar basıncı (p) ile aşağıdaki şekilde orantılı olduğunu göstermiştir.

G ~ m0.78 p-0.5

Serçe ve bıldırcın gibi küçük kuşlardan kaz ve devekuşu gibi büyük kuşlara kadar birçok kuş türü için yumurta kabuğunun bu iletim katsayısının yumurta kütlesi ile olan mükemmel münasebeti kurutucu bir alet kullanılarak ölçülmüştür. Sonuçlar Şekil l'de noktalar halinde logaritmik ölçek kullanılarak gösterilmiştir. Şekildeki doğru ise teoriden hesaplanan sonuçları göstermektedir ve eğimi 0,78'dir. Bütün noktaların optimum çözüm etrafında kümelendikleri görülmektedir.

Yumurta iletim katsayısı, gözeneklerin alanı (A) ile doğru orantılı, derinliği (s) ile ise ters orantılı olmalıdır: G~A/s. Geometrik benzerliği olan cisimlerin uzunlukları (hacim)1/3 ile orantılı, alanları ise (hacim)2/3 ile orantılıdır. Böylece değişik ebatlardaki yumurtaların her yönü ile (gözenekler dahil) geometrik benzer olabilmeleri için gözenek alanı (A), m2/3 ile, gözenek derinliği (s), m1/3 ile doğru orantılı olmalıdır. Böylece iletim katsayısı m1/3 ile orantılı olmalıdır. Halbuki bu düz mantıkla elde edilen sonuç, hem optimizasyon teknikleri ile hem de değişik kuş yumurtaları için ölçülen değerlerle uyuşmamaktadır. Yukarıda da belirtildiği gibi iletim katsayısı m0.78 ile doğru orantılıdır. Gerçek ölçümlerde A, m1.24 ile s ise m0.46 ile orantılıdır. Büyük yumurtaların kabukları, küçüklerine nispeten olması gerekenden daha fazla kalındır ve gözenek alanları da olması gerekenden daha büyüktür. Bu sayede ihtiyaç duyulan ideal iletim katsayısı elde edilir. Tavuk yumurtasının gözenekleri toplam yüzeyin % 0,02'sini teşkil ederken devekuşu yumurtasında bu oran % 0,2'dir.

İletim katsayısının değişik ebatlardaki yumurtalar için gereken ideal değerlerde ayarlanmış olması, gözeneklerin değişik ebatlardaki yumurtalar için geometrik benzerlik göstermemesi, bunun yerine civcivin ihtiyacının gözetilmesi, değişik kuş nesillerinin canlılıklarını devam ettirmesinin tesadüfi olmadığını göstermektedir. Eğer başlangıçta bir kuş nesli ideal olmayan gözenek çapına sahip olmuş olsa idi, civciv öleceği için böyle bir kuş nesli hiç ortaya çıkamayacaktı. Hepimizin bildiği gibi bir eserde plan, proje, mükemmellik ve ideallik varsa ortada bir kasıt, irade ve ilim var demektir. İlme ve kudrete bağlı bir tercihin yapıldığı, hikmetli eserlerin her türlü tedbirinin alınarak korunması, deneme yanılmalara müsaade etmeyecek derecede karmaşık ve mükemmel olup, tesadüfün parmak karıştırmasına izin vermez. Yumurta kabuklarının sadece gözeneklerindeki bu optimizasyon bile bize bunu söylüyor. Eğer yumurtaların kamuflaj için her kuş türünün yuvasının ortamına has renk ve desene sahip olmalarını, yuvadan düşmemeleri için ağırlık merkezi ve yumurta şekli arasındaki münasebetini de hesaba katarsak, kuş yumurtalarındaki ilahi sanatın mükemmelliği insanı hayran bırakır.

Kaynak
-R. McNeill Alexander, Optima for Animals, Princeton University Press, 1996.