Tefekkür Tablolar (5)

Yeryüzündeki herbir ağaç, herbir bitki ve herbir çiçeği teker teker tetkîk edip üzerinde durmak dikkatimizi-belki dağıtabilir; ama, herkes kendi bahçesi ve ken­di kapısının önündeki ağaç, çiçek ve yapraklara dikkatle bakıp, dağınıklığa düşmeden onların ifâde ettikleri ma'nâyı pekâlâ anlayabilir. Anlayabilir ve Kudret-i Sonsuz'un binbir güzellik içinde önümüze serip neşrettiği, bu başdöndürücü tablolar karşısında kendinden geçer. Evet, bir baştan bir başa yeryüzündeki herşeyin, ilimlere esas teşkil edebilecek şekilde hikmetli varedilmeleri, mütefekkirâne ilhamları coşturacak şekilde rengârenk süslendirilmeleri, herşeye, husûsiyle canlılara çok iyi bakılması, kâinatın zerreleri adedince, hikmeti güneş gibi parlak, ihsanı deryalar kadar bol, rahmeti cihanları tutacak kadar geniş bir Zât'ın varlığı­nı, ışık ve renkler güneşi gösterdiği gibi gösterip isbat etmektedir. Bakıp da göre­meyen değil, görüp de temaşa eden ve doya doya Rabbisine şükreden nurlara garkolur...

HAŞERELERE TUZAK: KAPAN

Sarı çalı bitkisinin (Berberis) harikulade döllenme mekanizması çok meşhurdur. Bunların küçük çiçeklerinin içerisinde gizli kapanlar mevcuttur. Ve her toz kesesi ayağı, dokunuşlara karşı çok hassastır. Eğer bir böcek bu kapana dokunacak olursa, erkek uzvundaki kapan çabucak kapanır ve böcekteki çiçek tozunu almış olur. Bu mekanizma hususen fare, vs. gibi hastalık yayıcı canlıların yakalanmasında kullanılan kapanlara ne kadar da çok benzemektedir...

ERİŞİLEMEMİŞ DEHŞETENGİZ STATİK

Hububat başaklarında (özellikle buğday) başak ağırlığıyla beraber, sapın herşeye rağmen muvazenede kalabilmesi, günümüz inşaat tekniğinde halâ daha tam olarak erişilememiş bir statik timsalidir. En yüksek Radyo-T.V. verici kuleleri bile bu kadar taşıma gücüne karşı, hububatta olduğu gibi stabil kalamamaktadır. Hububata bu statik mekanizmasını yerleştirip, gözler önüne seren kim acaba?!

EĞLENME Mİ AVLANMA MI?

Florida bataklıklarında yaşayan bir bataklık bitkisi (Saracemia), resimde görüldüğü gibi haşereleri, böcekleri yakalamada kullandığı çok kaygan zemini olan çiçeklere sahiptir. Çiçeğe konan haşere hiçbir yere tutunamadan aşağıya kayar ve bitki tarafından rahatlıkla hatmedilir. Aynı esasa göre günümüzde çocuk parklarında, çocukların eğlenmesi İçin kayma yerleri de tahsis edilmiştir. Ancak burada karşılaştırma yapıldığında; her ne kadar temelde aynı mekanizmaya sahip olsalar da, birinin avlanmada diğerinin ise eğlenmede kullanıldığı açıkça görülecektir...

MUAZZAM MUKAVEMET TİMSÂLİ

İnşaatlarda ilk etapta yapılan iskelet kısmı, en önemli temel unsurdur. Çünkü binanın temelini iskelet kısmı oluşturmaktadır. Eğer iskelette mukavemetlilik sağlanamazsa, bina en güzel tarzda bitirilse bile, en kısa zamanda yıkılmaya yüz tutacaktır işte Cenâb-ı Allah'ın kainatta temel hüküm olarak koyduğu nizam-intizam düstûrunun misallerinden birini daha burada, tabiatın ahenkli tablolarında müşahede etmekteyiz. Bitkinin yapraklan çok küçükken, daha yeni yeni gelişirken dahi damarlar ve onu örten doku sayesinde büyük bir mukavemet kazanır. Böylece bitkinin iskelet kısmının esas mukavemeti kazanmada rol oynadığını anlıyoruz. Bir inşaatta beton, kiriş ve kolonlar binanın iskeletini, dolgu maddesi de binanın daha mukavim olmasını sağlar. Burada da yine hârikalar diyarı tabiat, en güzel misâldir!..

HİDROLİK SİSTEMİ

Birçok makina ve âletlerin hareket edip, iş görebilmeleri için hidrolik bir tertibata ihtiyaçları vardır. Bu da ancak herhangi bir sıvı, gaz veya havanın bir sistem dahilinde sıkıştırılıp, boşaltılması sayesinde gerçekleşebilir. Hiçbir makina, hissî bir bitki olan mimoza bitkisindeki (Mimosa pudica) gibi birçok mafsal ve eklemlere sahip olup, bunları hareket ettiremez. Hollandalı bir botanikçi 386 yıl önce mimoza bitkisini öğrencilerine şöyle tanıtmış: "Bu bitki öylesine değişik özelliklere sahiptir ki, bunları anlayıp, açıklamak için insan aklı yetersiz kalır.Hafif bir dokunma, bitkinin yapraklarını birbiri içine çekmesine sebeb olur." Mimozada görülen bu harikulade hareketli mekanizmada temelini, belli yerlerdeki hücre içi sıvı basıncının, yani turgorun değişmesi hâdisesi oluşturmaktadır. Primer, Sekonder ve Tersiyer eklem yerlerine sahip olan bu bitki, günümüzde aynı esasa dayanılarak imal edilen ve hidrolik tertibatla çalışan makinalar gerçekleştirilmiştir...