Taban Balıklarının Asimetrisi

Yaratılan sanat eserlerinin simetrisinde ayrı bir ahenk ve güzellik; asimetrisinde ise apayrı bir ibret ve hikmet mevcut.

Taban balıklarının deniz diplerinde yaşarken bir yüzleri yerde olurken gözleri de yukarıdan gelecek besinleri gözlemek için üstte olması gerekir.

Onun için doğuştan simetrik olan gözler sonra hikmet icabı asimetrik hale getiriliyor.

Hemen hemen bütün omurgalı hayvanlar simetrik bir yapıya sahiptirler. Bu hususun dışında kalanların en enteresanı dip balıklarıdır. Bunların yavrularında simetrilik olmasına rağmen yetişkinlerinde iki yanlı simetrik yapıdan ayrılmalar vardır. En göze çarpan asimetriklik ise iki gözün de vücudun aynı yanında olmasıdır.

Bu asimetrilik balığın gelişmesi esnasında ortaya çıkar. Bu balık yumurtadan çıktığı zaman simetriktir. Hayata diğer balıklar gibi dik durumda yüzerek başlar. İlk haftaları içinde dibe iner, sanki bir ilham almış da ona göre hareket ediyormuş gibi sağ veya sol yanına yatar ve artık dik yüzmeyi terk eder. Zor olan yan yüzmeyi, kolay olan dik yüzmeye tercih etmiştir. Üstelik gözünün biri dip çamuru içinde kalmıştır. Bu gözün diğer yana doğru hareket etmesinin sebebi ihtiyolog (balık alimleri) larca hâlâ açıklanamamıştır. Böylece dip (taban) balığı görünüşte çok garip fakat hayatına çok uygun bir kılığa girer. Dipte kendini kuma gömüp gizlediğinde gözler aşağı doğru süzülen yiyecekleri rahatça görebilecektir.

Bu şaşırtıcı asimetri, diğer balıklar arasında da görülür. Bazı tür dip balıkları sağ yanları üzerine yüzerler ve gözleri sol taraftadır. Diğer bir kısmı ise sol yanları üzerinde yüzerler ve gözleri sağdadır. Bunlar sağ ve sol asimetrik olarak adlandırılırlar.

Dip balıklarının bir çeşidi olan "Platicthys stellatus" (pisi balığı) biyologlar için çok enteresandır. Ona benzer taban balıkları türlerinin çoğu sağ gözlü oldukları halde, bunların bazıları sağ ve sol gözlü olabilir. Bu balık çeşidi, Kuzey Amerikanın batı kıyılarından, Japonya kıyılarına kadar olan Pasifik sularında yaşarlar. Amerikanın batı kıyılarında bu balıkların yaklaşık yarısı sağ gözlü ve yarısı ise sol gözlüdür. Amerika ile Japonya arasındaki bölgede ve Alaska açıklarında yaşayanlarının % 70'i, Japon sularındakilerin ekseriyetinin gözleri sol taraftadır.

Araştırmaların neticesinde sağ gözlü olmanın sol gözlü olmaya veya sol gözlü olmanın sağ gözlü olmaya üstünlüğünü gösterecek çevre tesiri bulunmamaktadır. Şayet, sol gözlü olmanın avantajını getiren bir çevre tesiri bulunsa sağ gözlülerin varlığı nasıl açıklanacaktır? Üstelik numuneler arasındaki fark bir "adaptasyon" farkı da değildir. Adı geçen balık nevindeki değişiklik, ayna görüntüsü imişcesine farklıdır. Bu durumu açıklamak için bir diğer yol da sağ veya sol gözlülüğün, balığın genlerine proğramlanmış olmasıdır. Genlerin nasıl çalıştığı hakkındaki son buluşlara rağmen henüz kimse asimetriğin nasıl kodlandığını açıklayamamaktadır.

Yapılan araştırmalardan çıkarılacak tek makul netice, sağ veya sol gözlülüğün bir "adaptasyon" olmadığı, fakat balığın henüz keşfedilmemiş hususiyetleri ile alâkalı olarak, genlerine proğramlandığıdır.

Mahlukatın vücut yapılarındaki sırları onların yaratılış sebepleri ışığında araştırmak en emin ve kısa yol olarak görülmektedir.

Etka Atak