Sızıntı Arşivi

Şubat 1995 · s. 40 · 3 dakikalık okuma

Sırların Perde Önü

Sızıntı · Anatomi

HÜCRE

İnsan vücudunda yaklaşık 100 trilyon hücre vardır. Her dakika bunlardan 300 milyonu ölür. Eğer sürekli olarak yenilenmeselerdi, bütün hücreler 230 gün içinde ölecekti.

SU

Su, vücudun %69'unu teşkil eder. Normal bir insanda yaklaşık 47 litre su vardır. Teneffüs, terleme ve boşaltım ile her gün 2.4 litre su kaybedilir. Su, vücuttaki çoğu dokunun %20 ila %80'ini oluşturur, beyin dokusunun ise %85'ini. Eğer 73 kg'lık bir insanın vücudundaki suyun tamamı çıkarılacak olsaydı, geriye sadece 29 kg'lık bir vücut kalacaktı.

ELEMENTLER

Su dışında vücutta birçok madde daha mevcuttur. Meselâ normal bir vücutta, küçük bir kümesi boyayacak kadar sönmüş kireç, 7 büyük sabun kalıbı yapacak kadar yağ, orta boy bir kavanozu dolduracak kadar şeker, 6 tuzluğu dolduracak kadar tuz, 9.000 kurşun kalem yapacak kadar karbon (13 kg), 2.200 tane kibrit yapacak kadar fosfor, 25 mm'lik bir çivi yapacak kadar demir, bir kaşık sülfür ve 30 gr diğer metaller bulunur.

KAN

Eğer insan vücudundaki kan hücreleri yanyana dizilecek olsaydı, 96.500 km'lik bir şerit oluşturacaklardı, yani dünyanın çevresini 2 kez dolaşmaya yeterli bir uzunlukta olacaklardı.

Bir akyuvarın kalbinizden başınıza gidip gelmesi yaklaşık 10 sn, ayak baş parmağınıza gidip gelmesi ise yaklaşık l dakika sürer. Bir gün içinde bu akyuvar vücutta binden fazla tur yapar.

Akyuvarlar saniyede 1.2 milyon tane olmak üzere kemik iliğinde yaratılır. Bir ömür boyunca buralarda yaklaşık yarım ton akyuvar yaratılır.

Eskiden beri müslüman hekimlerin tatbik ettiği hacamatın her türlü rahatsızlığa iyi geldiği düşünülmektedir. Frederick, savaşlarda sinirlerini yumuşatmak için hacamat yaptırırdı. XIII. Louis ise 6 ay içinde 47 hacamat yaptırmıştı.

KALP

Kalbimiz normalde dakikada 60 ila 70 defa atar. Bu, ortalama bir ömürde 2-3 milyar atış demektir. Kalp 120.000 km'lik bir damar ağına kan pompalar. Bu ağın uzunluğu, dünyanın çevresini üç sefer dolaşır. Kılcal, damarların toplam yüzeyi ise 8.000 m2 yi bulur.

Uykuda bile yetişkin insanın kalbi, saatte yaklaşık 340 litre kan pompalar. Bir hızda yedi dakika içinde bir arabanın deposunu doldurabilir. Bir günde ortaya çıkan kas gücü ise bir arabayı yaklaşık 15 metre yukarı kaldırabilir.

Bir insan ne kadar büyükse kalp atışı da o kadar yavaştır. Bir bebeğin kalbi dakikada yaklaşık 130 kez atar. 3 yaşında bir çocuğun kalbi dakikada 100, 12 yaşındakinin ise 90 kez atar. Bir insanın ömrü boyunca kalbi yaklaşık 500 milyon litre kan pompalar.

AKCİĞERLER

Akciğerlerde 300 milyon kılcal damarın bulunduğu ve bunlar uç uca eklenmiş olsalardı, 2400 km uzunluğa erişmiş olacakları söylenmektedir.

Bir insan yemek yemeden 5 hafta, su içmeden 5 gün yaşayabilir, fakat nefes almadan en fazla 5 dakika hayatta kalabilir.

İstirahat ederken bir günde tenefüs edilen hava ile 3 telefon kulübesi, çalışırken solunan havayla ise 6 telefon kulübesi doldurulabilir.

KEMİKLER

Kemik, organik ve mineral maddelerin bir karışımıdır. Yani kemik, kollojen adlı fibröz bir proteinle apatite adlı minerali teşkil eden minik kalsiyum fosfat kristallerinden oluşur. Bir kemiği asite batırarak apatite' i uzaklaştırırsanız kemik o kadar elastik bir hale gelir ki onu bir sicim gibi büküp düğüm atabilirsiniz. Öte yandan, eğer kollojen tahrip edilirse, kemik çok kırılgan bir hale dönüşür. Mineraller kemiğe sertliğini verirken kollojen de sağlamlığı temin eder.

Doğumdan önce ve çocuklukta kemiklerimiz daha yumuşaktır. Bunun sebebi kıkırdak dokusunun henüz kemikleşmemesidir. 25 yaşma kadar bu sertleşme süreci (ossifikasyon) devam eder.

Ossifıkasyondan sonra kemiklerin %70'i sert ve cansız maddelerden, %30'u da canlı dokulardan oluşur. Bazı kıkırdak dokular ise kemikleşmezler. Gırtlak, burun ve kulaklardakiler bu tür kıkırdaklardandır.

Çoğu insanın 12 çift kaburga kemiği vardır. Her 20 insandan birinde ise 13 çift mevcuttur. Bazı insanlarda ise sadece 11 çift bulunur.

Vücudumuzda 206 tane kemik mevcut olmasına rağmen 70 kg ağırlığında bir insanın iskeleti 7 kg kadar bir ağırlığa sahiptir. Aynı ölçülerdeki bir çelik çatı 4-5 kat daha ağırdır. İnsan kemikleri ağırlıklara mukavemette granit kadar sağlamdır. Kibrit kutusu kadar bir blok, 9 tona mukavemet edebilir ki bu, betonunkinden 4 kat daha fazladır.

Doğumda bebeklerin 350'ye yakın kemiği vardır. Daha sonra bunlardan bir kısmı birleşip kaynaşarak büyük kemikleri oluştururlar

Bir zürafanın boynundaki omurların sayısı bizimkiler kadardır.

Yusuf Bayram