Robot Tırtıl Enkaz Altındakilere Yardım Edecek

Zelzele gibi insan iradesini ve takatini aşan, herkesin aciz kaldığı bir durum karşısında hiç olmazsa sağ kalan bazı insanları kurtarma gayreti, düşünen ilim adamlarını tabiattan ilham almaya yöneltiyor.
Zelzele facialarında enkaz altında sıkışıp kalanları tespit etmek çok zordur. Bunun için küçük delik ve aralıklardan geçerek yaralıya ulaşabilecek bir alete ihtiyaç vardır. Tekerlekli veya adım atan robotlar bina enkazı ve yığınları arasında uygun olmamaktadırlar. Halbuki o taş yığınları arasında bir yılan veya tırtıl kolayca yol alabilmektedir. Tırtıl hareketinden ilhamla birkaç santimetre genişliğinde bir sürünen robot bu iş için özel olarak tasarlanmıştır.

Akita Prefectural Üniversitesi'nden Japon bilim adamı Norihiko Saga sürünen bu robotu geliştirmiştir. Robot, kamera ve ışığın yanısıra radyoaktivite ve oksijen miktarlarını ölçebilecek alıcılar taşıyabilecektir. Bu alıcılar insan kurtarıcılara bölgenin güvenli olup olmadığını bildirecektir.

Tırtıl robot basit bir yapıya sahiptir. Bağırsaklarımızda yiyeceğin ritmik kasılmalarla ilerlemesine (peristalsis) benzer bir hareket tarzına sahiptir. Robot, içinde demir parçacıkları, su ve akışkanın yüzey gerilimini azaltacak deterjan benzeri bir madde ihtiva eden manyetik bir akışkanla doldurulmuş bir seri lastik kapsülden meydana gelmiştir. Her bir kapsül diğerine lastik çubuk çifti ile bağlanmıştır.

Tırtıl robotun öne hareket edebilmesi için arkaya doğru bir manyetik alan oluşturulur. Baştaki kapsülün içindeki manyetik sıvı manyetik alanın tesiriyle şişkinleşir; manyetik alanın ikinci kapsüle kayması ile birlikte serbest kalarak öne doğru yaylanır. Bu hareket seri halde bütün kapsüller boyunca tekrarlanarak sonuçta 4 cm/sn'lik bir sürünme hızı elde edilir.

Tırtılın içerisine belli aralıklarla elektromıknatıslar yerleştirilerek hareketin otomatik hale gelmesi planlanmaktadır. Bu sayede tırtılın hareketi uzaktan kumanda ile kontrol edilebilecektir.

Sürünme hareketi yürüme, yüzme ve uçma ile karşılaştırıldığında çok fazla enerji gerektiren bir hareket tarzıdır. Bilhassa yürümede, her bir adımda enerjinin belli bir kısmı kas, kiriş ve kemiklerde depolanarak yeniden kullanılmakta böylece, verim artmaktadır. Sürünme hareketi böyle bir dezavantajı olmakla beraber önemli bir de avantajı vardır: Denge ve kararlılık sürünme hareketinde diğer hareketlere nazaran daha fazladır. Tekerlekli veya yürüyen robotlar düz zeminlere ihtiyaç duyup enkaz altında dengeli bir şekilde çalışamazlar. Üstelik bu tip robotları yarık ve deliklerden geçebilecek çok küçük ölçeklerde imal etmek de zordur.

İnsanoğlu tabiatta devamlı gördüğü ancak çoğunun farkında olmadığı böyle mühendislik uygulamalarını keşfettikçe, teknolojide daha pek çok yeni ufuklar açılacaktır. Atomlardan, galaksilere kadar her yarattığına sözünü geçiren sonsuz kudret sahibi, yeryüzünü titretirken ve bizlere acziyetimizi hatırlatırken, sebepler ve akıl perdesini de bütün bütün kaldırmayıp bazı çıkış yollarını da ilham ediyor. Keşke binalarımızı yapan müteahhid ve mühendislerimiz de bazı ilhamlara açık olsalar.

Kaynak
-Catherine Zandonella, Wriggle İnto Rubble, New Scientist, 10 November 2001