Patlayıcı Artıklarına Karşı Mikroplar

Ekim 1989 Discover'den: Terc. Muhyiddin Yürek

Geçmişte ehemmiyetsiz gibi görünen birçok mikrop türünün, bugün insanlığın hizmetinde olduklarının anlaşılması, bizleri hayrete düşürmektedir. Bununla canlıların boşuna yaratılmadığı ortaya çıkıyordu.

Bir gurup bilim adamı yaptıkları araştırmalarda, bira mayası türü bazı mikroorganizmaların müthiş bir elektrik potansiyeline sahip olduklarını, karbonhidrat tüketme kabiliyetleri sayesinde kendilerini tekrar şarj ederek, günlerce hatta haftalarca süren bir akım verebildiklerini bulmuşlardı (1). Şimdi de insanoğlu bazı mikroorganizmaların, patlayıcı nitelikteki zararlı artıkları tesirsiz hale dönüştürmelerine ibretle şahit olmaktadır.

Ayrıca mikropların; endüstri artıklarının kirlettiği toprak ve yeraltı sularını temizledikleri keşfedilmişti (2).

Los Alamos Milli Labaratuvarından P. Unkefer ve arkadaşları, patlayıcı artıklarını zararsız hale getiren bir gurup bakteriyi keşfetmiş bulunuyorlar. Bunun yardımıyla da artıkların eski metodlarla yapılmakta olan eliminasyonuna (tesirsiz hale getirme işlemi) büyük bir yenilik getirilmesi umuluyor. Şimdiki tehlikenin boyutlarına dikkat çeken araştırmacı, içlerine patlayıcı artık karışmış toprak parçalarını nazarlara vererek, "o tarlaları süren bir çiftçinin yerinde olmak istemezdim" diyor.

Geçtiğimiz yıl Unkefer ülkenin muhtelif yerlerinden patlayıcı hammaddeleri TNT ve Nitrogliserin artıklarıyla çürümüş, toprak nümunelerini toplamıştı. Yaptığı araştırmalarda, patlayıcı maddelerin etrafında çevreye uyum sağlamış biçimde bazı mikropların mevcut olduğunu gördü. Bunların, patlayıcılara karşı âdeta taarruza geçerek onları sindirdiklerini, neticede de karbondioksit çıkardıklarını tesbit etti.

Araştırmacıların şimdiki amacı bu mikropların kültürlerle çoğaltılması, elde edilecek çok sayıdaki mikroorganizmanın da patlayıcılarla kirlenmiş sahalara kitleler halinde transfer edilmesidir.

Unkefer'i hayrete düşüren bir başka nokta da, bu ameliyeyi yapan bakterilerin beş ayrı tür olmaları, hepsinin de TNT'yi parçalama işleminde belirli bir nizam dahilinde, âdeta bir "konsorsiyum" şeklinde çalışmaları oldu.

Şimdiki safha, bu faydalı mikroorganizmaların en çok hoşlanacağı tabii vasat ve şartların bulunması olacaktır. Araştırmacı, bakterilerin üretiminde herhangi bir gen mühendisliğine lüzum olmadığı, dolayısıyla bu işin fazlaca para gerektirmeyeceği kanaatindedir.

Bütün bu çalışmaların pratik hayata geçirilmesiyle patlayıcı madde artıklarıyla kirlenmiş bir sahanın günümüzde kullanılan metodların sadece %1'i maliyetine altı ay gibi bir zaman zarfında temizlenebileceği gerçeği ortaya çıkacaktır.

Kaynaklar:

1) Sızıntı, c. 10, s. 81 -82.

2) Sızıntı, c. 8, s. 72 - 73.