Koruyucu Hekimlik

Yapılan tetkiklerin neticelerine göre, Türkiye’de «Koruyucu Hekimlik ve Halk Sağlığı» problemlerinin başta gelenlerinin biri belki de en mühimi barsak parazitleridir. Türkiye nüfusunun yandan fazlasının bu hastalığa musap olduğunu söyleyebiliriz.

İnsan sağlığına barsak parazitleri çeşitli yönlerle zarar verirler. Hazım cihazı içinde bilhassa hazmolunmuş gıdalarla beslenmek suretiyle aldığımız gıdalara büyük nispette ortak olma, insanların kanını emmek suretiyle zayıf düşürme, dolayısıyla halsiz, yorgun düşen bu kimselerde çalışma gücünü azaltma, bunun dışında barsak parazitlerinin zayıf düşürücü bünyelerde mukavemet azalması olacağından diğer hastalıklara kolayca yakalanma istidadının belirmesi gibi... Paraziti hamil şahısların birçoklarında üç dört parazitin taşındığı sık görülen hadiselerdendir.

Bu gün çok vatandaşımız günlük sarf ettiği enerjinin karşılığını kalori olarak tam temin edememektedir. Bu noksan beslenme durumuna bir de barsak parazitleri gıdalarına ortak olmak suretiyle iştirak ederse beslenme daha da fena bir vaziyet olacaktır.

“Barsak parazitlerinin insan vücudundan aldığı besin maddeleri mühim bir yer tutmaktadır. Memleketimizde Ascaris Lumbricoides’ in (Solucan) asgari bir hesapla senede sarf ettiği glikojen miktarı 77.000. ton buğday veya 63.000. ton pirince tekabül eder ki bunun para olarak kıymeti en azından 2 milyar liradır. Tenia Saginata (Şerit) bağırsak içinde tamamıyla hazmolunmuş gıdalarla beslenir bu parazitin de insan uzviyetinden aldığı gıda maddelerinin kıymeti ötekisinden daha az değildir.

Gıda maddelerine ortak olmaktan başka bazı parazitler de insan uzviyetinden devamlı olarak kan emerek bu kanı barsak içe neme atarlar. Kancalı kurtlar bu gruba dâhildirler. Müzmin kancalı kurtlu bir hastanın kanında eritrosit (Alyuvarlar) ve hemoglobin miktarı aşağı yukarı % 50 nispetinde azalmıştır. Tıbbi olarak kanında bu derece azalma görülen kimseler en azından güçlerinden 1/3 ünü kaybederler. Halen memleketimizin kancalı kurtla enfekte (Bulaşmış) olan Karadeniz sahil bölgesi ile Adana, Hatay, İçel vilayetlerinde yaşayan nüfus sayısı 9 milyon civarındadır. Bu nüfusun 1/3 ünün kancalı kurt intikalinin devamına müsait yerlerde oturduğunu kabul edersek, 3 milyon insanın kancalı kurt tehlikesine maruz bulunduğu manası çıkmış olur. Bu nüfusun % 10 unun çalışabilecek yaştaki kancalı kurda yakalanmış kimseler olduğu düşünülürse bu 300.000. insanın her gün iş gücünden 1/3 ünü kaybetmesi, dolayısıyla eksilen iş günü bir günde 100.000. bir yılda 35.600.000 iş günü olur, Türkiye’de ortalama işçi ücreti 300 lira kabul edilirse bir senede eksilen iş gücünün para olarak karşılığı yaklaşık olarak 11 milyar lira olmuş olur. Demek oluyor ki yalnız solucan (Ascaris Lumbricoides) ile şerit (Tenia Saginata) gıda maddelerimizden aldığı miktarın tutarı ile kancalı kurdun kaybettirdiği insan gücünün karşılığı bir yılda 15 milyar liraya yaklaşmış oluyor. Diğer parazitlerin kaybettirdiği gıda maddesi ve insan gücü kaybı, birde her sene bu hastalık için ilaç parası olarak harcanan milyarlarca lira bu makama dâhil değildir.” (1)

Su güne kadar üzerinde ciddiyetle durulmamış bir mühim problem bilhassa köylük bölgelerde çevre sağlığı şartlarının bozukluğu ve el hijyenine (temizliğine) dikkat edilmemesi yüzünden gittikçe artmış ve halen artma istidadı göstermektedir. Çevre sağlığı şartlarının düzenlenmesi ve el hijyenine dikkat edilmesi ile

“Sabah kalkınca ellerin sabuna yıkanması”

(Bilemeyiz eller gece nerelerde dolaştı)

«Yemekten evvel ve sonra ellerin sabunla yıkanması»

(Bilemeyiz eller nerelerde nelere dokundu)

«Haftada bir defa tırnakların kesilmesi»

(Bilemeyiz tırnak diplerine hangi parazit yumurtaları yuvarlandı)

Öğretilme ve telkin edilme sonunda (Fekül - Oral) kendi kendine bulaştırma fasit dairesi kırılmış olacaktır. Ve milyarlarca liranın boşu boşuna gitmesine de böylece mani olmak mümkün olacaktır. Bütün bu izahlardan da anlaşılmaktadır ki, barsak parazitleri Türkiye için içtimai iktisadi ve kültürel yönleri bulunan mühim bir koruyucu hekimlik ve halk sağlığı problemidir.

Dr. Kadir Namlı

(1) Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Mecmuası, Vol: XXII Nc: Z’ye ek, «Türkiye Bağırsak Parazitıori Mücadelesine dair rapor»