Farklı Bir Soğutucu

FARKLI BİR SOĞUTUCU

İnsanoğlunun, teknolojideki ufukları genişleten gayretleri her geçen gün artıyor. Bu gayretlerin bir yansıması da bugünlerde ilk denemeleri yapılan ve farklı bir soğutma sistemi uygulayan buzdolabı.

Bilindiği gibi son yıllarda, özellikle buzdolaplarında ısı transferi sağlayan kloroflorokarbon (CFC) gazları; dünyamızın, kozmik ve ultraviyole ışınlara karşı zırhı durumundaki ozon (O3) tabakasına çok önemli derecede zarar vardığı tespit edildiğinden beri buzdolabı üreticileri CFC’lerin yerine neyi ikâme edebileceklerinin arayışına girdiler. Çünkü yetkili kurullar, CFC üretiminin önümüzdeki yıllardan itibaren dünyanın her yerinde yasaklanmasını sağlayacak kararlar alıp, yaptırımlar belirlediler. Durum bu noktaya gelince, CFC yerine hidroflorokarbon kullanımı veya duran ses dalgaları ile soğutma gibi alternatifler teklif edildi. Ancak bu seçeneklerden hangisinin ticari başarıda başı çekeceği belli değil.

Yeni bir alternatif olarak sunulan bir soğutma sisteminde, soğutucu malzeme olarak manyetik bir malzeme olan godolinyum kullanılmış. Bu (veya bu tür) malzemenin özelliği, manyetik bir alanda bulunduğunda ısınması, bu alandan çıktığında ise, soğumasıdır. Bu hâdiseye manyetokalorik etki denmektedir. Bu sistemin en önemli özelliği, mevcut en ekonomik soğutucunun 1/3’ü oranında bir enerji ile, soğutma işlemini gerçekleştirmesidir. Alet ABD’de Iowa Ames Laboratuarları’nda geliştirilmiş olup, 7-8 aydır denenmektedir. Çalışma prensibi; soğutucu malzemenin bir süper iletken magnet içinden aşağı-yukarı hareket ettirilerek geçirilmesi ve ortaya çıkan ısı değişmelerinin belirli ortamlara iletilmesine dayanmaktadır. Yapılan çalışmalarla godolinyum yerine, godolinyum-silisyum ve germanyum alaşımı kullanıldığında, sistem veriminin % 25 artacağı şimdiden tespit edilmiş durumda. Alaşımdaki silisyum, germanyum miktarları ayarlanarak aletin kullanım şekli değiştirilebiliyor: Silisyum oranı yükseltilince soğutma özelliği artıyor ve sistem bir dondurucu haline dönüşüyor. Germanyum artınlınca ise, daha az soğutma sağlanıyor. Sistemi geliştiren araştırmacılar mevcut air-conditionlar gibi ısıtma ve soğutma (heat-pump) özelliğini alete adapte etmeye çalışıyorlar.