Egsersizin Bağışıklık Sistemi Üzerine Tesiri

Hareketsiz veya aşırı hareketli vücutlar hastalıklara eğilimlidir. Orta derecede hareketliler ise her zaman avantajlıdır. Bugün ancak düzenli ve aşırı olmamak kaydıyla yapılan egzersizlerin vücuda faydalı olduğu kabul edilmektedir. Düzenli egzersizin kan basıncını düzelttiği, koroner arter hastalığı riskini azalttığı, strese ve enfeksiyonlara karşı vücudun direncini artırdığı, hücre yaşlanmasını geciktirdiği ve ömrü uzatmaya vesile olduğu kabul edilmektedir.

Vücudun savunma sisteminin en önemlilerinden olan nötrofiller çok hızlı birer mikrop yiyici olup, aşırı yorgunluk neticesinde sayıları azaldığından, vücut hastalıklara açık hale gelir.

Bu yazımızda aşırı yapılan egzersizle orta derecede ve düzenli yapılan egzersizin immün sistem (vücudun savunma sistemi) üzerindeki etkilerini ele alacağız.

Aşırı ve orta derecede yapılan egzersizden sonra kanda vücudun savunma hücreleri (Lökosit) sayısında %50-100 oranında anma görülür. Bu artış özellikle bu savunma hücrelerinin alt grubunu oluşturan mikropları parçalayıcı (nötrofil) hücrelerle ve immün sistem hücrelerinde (lenfosit) kendini gösterir.

Aşırı derecedeki egzersizden 6 saat sonra ise hücrelerin sayısı egzersizden önceki sayının, % 30-50’si oranında azalır. Aşırı egzersizdeki bu düşüşün sebebi, vücutta salgılanan epinefrin ve kortizol hormonlarındaki artıştır. Aşırı egzersizde kan serumunda artan epinefrin, lenfositlerde geçici, nötrofillerde uzun süreli artışa sebep olur. Buna karşılık, kortizol bünyenin özellikle kan hücrelerinin egzersiz öncesi konumuna geri dönüşünü baskılar.

Vücudun savunma sistemi hücrelerinde bu şekilde düşme olunca aşırı spor faaliyeti yapan öğrencilerde sarılık, menenjit, zatürre, bağırsak iltihabı ve üst solunum yolu hastalıklarının normaldekinden iki kat daha fazla olduğu görülmüştür.

Son yıllarda antrenmanları ağırlaşan ve rekorları egale etmek için çok aşırı egzersizler yapan sporcularda enfeksiyonların sık görülmesi ve aşırı egzersizin vücudun savunma sistemi üzerinde baskı yapması neticesinde meydana geldiği, araştırmacıların dikkatini çekmiştir.

Orta ve hafif derecede egzersizlerde ise lenfositlerin ve nötrofillerin sayısında azalma olmamaktadır. Bu egzersizler savunma sistemi hücrelerinin fonksiyonlarını geliştirerek bu sistemin güçlenmesine katkıda bulunur.

Aşırı derecede egzersiz ve egzersiz eğilimi, çeşitli stres hormonlarının kandaki seviyelerini yükselterek immün sistem fonksiyonlarını baskılayıp enfeksiyonlara yakalanmayı kolaylaştırmaktadır. Orta şiddette ve hafif egzersiz ve egzersiz eğitimi ise bu hormonların olumsuz etkilerini ortaya çıkarmadan vücudun savunma sistemini uyanık ve istim üzerinde tutarak enfeksiyona yakalanma riskini azaltmaktadır.

Namaz, yürüyüş, kültür-fizik gibi hafif ve orta şiddette egzersizlerin vücudun savunma sistemini kuvvetlendirdiği, enfeksiyon ve vücudun savunma sistemi ile alakalı diğer hastalıklara karşı vücutta bir savunma gücü oluşturduğu anlaşılmıştır. Dolayısıyla yapılan egzersizlerde aşırıya gidilmemeli ve orta şiddetle yetinilmelidir.