Damlalar

NEDEN AKSIRIRIZ

Burun, vücudun en uygun yerine yerleştirilerek, solunum ve koklama faaliyetlerinde vazifeli kılınmıştır.

İç kısmı, havadan içeri giren tozları tutmakla görevli, sümüklü bir madde ile kaplıdır. Daha önce içeri giren tozlar burun deliğinin ucundaki kıl süzgeçler tarafından tutulmaktadır.

Burundaki koku alma hücreleri doğrudan beyne bağlıdır. Koku alma sinirleri daha çok burnun tavan kısmında bulunmaktadır. Cisimlerden gelen koku molekülleri sümüksü zardaki sıvıyla birleşir. Bu hadiseyle sinir uçları uyarılarak beynin haberdar olması ve koku alma sağlanır.

Eğer kokladığımız bir çiçeğin poleni, beyne bağlı olan hissetme hücreleri kümesi ile temas edecek olursa hemen aksırırız. Mesela, koklanan biberden beyne derhal haber gider. Beyin, akciğerleri bir hava pompası gibi çalıştıran kaslara, diğer bir mesajı anında gönderir. Bunun üzerine hava pompalayan kaslar, âni bir aksırmaya sebep olurlar. O anda bir kasırga kadar süratli olan nefes rüzgarı da dışarı çıkar. Bu esnadaki sürati saatte 200 mili bulur. Biber tanesi de derhal dışarı fırlar. Öte yandan soğukda, aksırığa sebep olabilir.

ELEKTRONUN ARKASINDA NE VAR?

Elektriğin mahiyeti anlaşılmış gibi gözükmesin. Elektron gibi taneciklerin mahiyetleri, iç yapıları henüz izah edilememektedir. Elektronun hareketlerinin çoğu ve elektrik dediğimiz itici kuvveti taşıma şekilleri hep sırdır.

Elektronların dalga hareketiyle elektriği ilettiğini biliyoruz. Elektrik hakkında bildiklerimiz, bilmediklerimiz yanında hiç gibidir. Bu sebeple elektriğin televizyonlarda, fabrikalarda, ampullerde çeşitli vasıtalarda kullanılışını "şu bildiğimiz elektrik kuvveti" diye geçiştiremeyiz. Bu mucizevî işleri, şu kanundur, bu formüldür diyerek perdelemek ve asıl faili görmemek büyük gaflettir!

Bir mikrofonda konuşulan ses, kablolardan elektrik akımı suretinde hoparlöre nakledilmektedir. Konuşulan ses Önce elektrik akımına çevriliyor. Bu elektrik akımı da hoparlörde tekrar sese çevriliyor. Sesi kabloda nakleden elektronlardır. Onlar öyle ölçülü hareket ediyorlar ki konuşmacının şivesi, sesinin kalınlığı, inceliği, muhafaza ediliyor. Elektronların her sese göre değişik vaziyet alması, kat'i bir disiplin altında sonsuz "bir ilimle, büyük bir iradeyle herbirine hükmedildiğini ve Hükmeden'i göstermez mi?

Kimyager Abdullah Karakaş