Canlı Gübre Mikoriza

EKSİK SAYFA 507

den daha iyi istifade ettikleri ve birkaç kat daha fazla büyüdükleri tespit edilmiştir. Meselâ, fosfor alınımı bu sayede 3-4 kat artmaktadır. Ayrıca iyi beslendikleri için olumsuz çevre şartlarına ve hastalıklara karşı daha dayanıklı olmaktadırlar. Mikorizaların bitkiye gıda temini dışında başka faydaları da bulunmaktadır. Mesela, bitkileri tuzlu ortamlara karşı daha toleranslı hale getirir, su alınımını artırır, büyümeyi teşvik edici hormonlar sağlar, bitkilerin ağır metal toksisitesi (zehirlenmesi) ve sıcaklık stresine karşı dayanıklılığını yükseltir ve iyi bir toprak yapısı oluşturarak erozyonun önlenmesine de katkıda bulunurlar.

Bitki kökleri bir defa mikoriza ile infekte edildikleri zaman hayatları boyunca mikorizalı olacakları için bu, bir defa uygulanan canlı bir gübre olarak düşünülebilir. Eğer toprakta bu mikoriza türleri varsa onların iyi kontrol edilmesi son derece önemlidir. Yani hangi mikoriza gruplarının hangi bitki çeşitleri ile iyi uyum sağladığı, hangi şartlarda bunların bitkilere daha faydalı olduğu, hangi gübrelerde ne kadar azaltma yapılacağı gibi hususların araştırılması ve pratiğe aktarılması gerekmektedir.

Mikorizaları Yeniden Kazanmak

Mikoriza mantarları toprak sterilizasyonu, zirai ilaç kullanımı, arazinin uzun zaman nadasa bırakılması, sel baskını, erozyon ve arazi tesviyesi ile yok olabilirler. Ev sahibi bitki olmaması da mikorizanın yok olmasına yol açar. Ancak bitki köklerine aşılandığında bunların kolayca kazanılmaları sevindiricidir.

Bu mantarların sporlarının sterilize bir ortama karıştırılmasıyla aşılama materyali elde edilmiş olur. Bu materyal, aşılama yapılacak bitki çeşidine göre çeşitli şekillerde uygulanabilir. Mesela, sera bitkileri için bant halinde, meyve bahçelerinde kök bölgesi civarında açılan deliklere veya taç bölgesindeki toprağa, fideliklerde tohum yataklarına üstten serpilip sonra toprağa karıştırılması suretiyle aşılama yapılabilir.

Ekonomik ve Çevreci Bir Faaliyet

Mikorizanın tarımda kullanılması akılcı bir metot olarak görülmektedir. Çünkü mikoriza yenilenebilir bir tabii kaynaktır. Bu sayede kimyevi gübre kullanımı azalacak ve böylece çiftçi ekonomik bakımdan tasarruf sağlayacaktır. Kaba bir hesapla, mikoriza kullanılması sonucu dekarda 5 kg’lık P2O5 eş değeri fosforlu gübre tasarrufu yapılması durumunda, Türkiye yılda yaklaşık 140 trilyon TL kadar bir tasarruf sağlayacaktır.

Ayrıca bitkiler hastalıklara daha dayanıklı olacağından daha az zirai ilaç kullanılacak, bu da ikinci bir tasarruf vesilesi olacaktır. Diğer yandan hem ticari gübre, hem de zirai ilaç kullanımının azalması, çevre ve insan sağlığı açısından da arzu edilen bir durumdur.

Çevre kavramının popüler olduğu için değil, yaşanabilir bir dünya oluşturulması için ön planda tutulması ve bu sebeple tarımda kimyevi girdi yerine, tabii kaynak kullanımının teşvik edilmesi gerektiği günümüzde, mikorizadan azami derecede istifade etmeye çalışılmalıdır. Bu şekildeki bir nimetten gerektiği şekilde istifade edebilmek için, sürdürülebilir tarım veya organik tarım kavramlarının düşünce plânından fiile dönüşmesi gerekmektedir. Böyle bir gâye için kullanılacak en önemli biyolojik kaynaklardan birisinin de mikoriza olduğu unutulmamalıdır.