Canlı Barometreler

Meteorolojideki bütün gelişmelere rağmen, hava tahmin raporları çok kere yanlış çıkmaktadır. Birçok kimseler bu yüzden, tabiattaki canlı veya cansız işaretlere bakarak yakın gelecekteki hava durumu hakkında bilgi edinmekten vazgeçmemişlerdir. Hastalar, hayvanlar ve bitkiler, ayrıca gökyüzündeki bazı belirtiler havadaki muhtemel değişmeleri çok kere şaşılacak bir isabetle insana bildirmektedir.

Romatizmalı veya sinirli insanlar şikâyetlerinin artmasıyla çok kere birkaç gün sonraki hava değişikliğini önceden kestirebilirler. Bazı araştırmacılar hava basıncını, bazıları da yeryüzüne yakın hava tabakalarının kimyevi ve elektrik durumunu buna bağlı saymaktadır. Bu ilim adamlarının çoğu, havanın tesirlerinin vücutta biyokimyevi değişmeler meydana getirdiği kanaatindedirler.

İnsanlar meteoroloji konusunda karanlıklar içinde bocalarken, bütün hayvanlar ise bir ün sonraki havayı isabetli bir şekilde bilebilmektedir. Daha doğrusu onlara gaybı bir şekilde bildirilmektedir. Hayvanların hemen hepsi bir fırtınadan önce huzursuz olmakta ve ürkekleşmektedir. Eskiden beri bir inanışa göre yükseklerde uçan kırlangıçlar, havanın iyi olacağına işarettir. Bu iş yakından incelendiğinde kırlangıçların uçuşunun doğrudan doğruya böceklerin davranışıyla ilgili olduğu görülmüştür. Sineklerle tatarcıklar kuru havada yükseklerde uçarlar. Fakat nemli havanın yoğunluğu fazla olduğundan vücutlarına baskı yapar ve aşağılara inmek zorunda kalırlar. Kırlangıçlar da bu böcekleri kuru havada yükseklerde, nemli havada ise yeryüzünün biraz yukarısında kovalarlar.

Yazın hayvanların davranışları, bilhassa tabiat ile birlikte çok daha iyi takip edilebilir. Ötücü kuşların şarkısı sabah erken başlar, öğleyin durur, akşama doğru tekrar başlayıp karanlık basarken sona ererse, havaların epey bir süre iyi gideceğine emin olabiliriz. Bu devrede tarla kuşları göklerde çok yükseklere çıkar, köstebekler harıl harıl çalışır, toprağın sathında küçük küçük tümsekler yaparlar.

Fakat kuşlar sabahleyin ötmeye hevesli değillerse, tarla kuşları uçuşmazlarsa, toprakta köstebeklerin taze toprak tümseklerine rastlanmazsa, kirpi gün ışığında ortalıkta gezerse ve tilki güpegündüz kırarda koşarsa, havanın değişmek üzere olduğu muhakkaktır.

Yüksek dağlardaki hayvanlar, havadaki değişiklikleri, ovalarda yaşayanlardan daha iyi hissederler. Bu arada küçük kargalar en sert kış günlerinde bile Toroslar’ın zirvelerinden eksik olmazlar. Fakat baro- metrenin düşeceğini hissettikleri anda bağrışarak vadilerin yolunu tutarlar ve alçaktan uçarlar. Hususiyle şehirlerde kargaların alçaklara, mahallelerin arasına inmesi, havanın bozacağına alamettir.

Örümcekler de dikkate değer metereologlardandır. Ağlarının üzerinde çalıştıkları veya yeni ağlar ördükleri taktirde, güzel havalar daha bir süre devam edecek demektir. Ama çalışmaya hevesli görünmezlerse, havada değişiklikler olacağı anlaşılır.

Bitkiler de görünüşlerindeki bazı değişiklikler yardımıyla insana havanın nasıl olacağı hakkında fikir vermektedirler. Bilenler, bulutların cinsinden ve batarkenki renginden, ayın etrafındaki haleden hava hakkında manalar çıkarırlar. Fakat herşeye rağmen bu incelemelerin isabet ihtimalinin yüzde yüz olmadığı da hatırdan çıkarılmamalıdır.

“Yağmuru (dilediği zaman ve dilediği yere istediği miktar) O yağdırır” fermanı yağmurun yağış vaktini “5 bilinmeyen şey”e dâhil ediyor. Rasathanelerdeki aletle bir yağmurun başlangıcını (yukarıda anlatıldığı gibi bazı hayvanların hissettikleri şekilde) hissedip vaktini tayin etmek, gaybı bilmek değil, belki gaipten çıkıp, şahadet âlemine yaklaşması vaktinde bazı başlangıç emareleriyle haberdar olma suretinde bilmektir.

Bu hal, aynen kaide gibi, insan ilminin, gaipten çıkıp daha şahadete girmeyen şeyleri bilmesine vesile olur. Fakat daha şahadet âlemine ayak basmayan ve Hususi Meşiet (irade) ve Has Rahmetten çıkmayan yağmurun yağış vaktini bilmek, gaybı bilen Zat’ın ilmine mahsustur.

Dr. Muvaffak Ayvaz