Çakallarda Yardımlaşma

Köpek cinsinden olan çakallardaki aile yapısı ve aralarındaki yardımlaşma, topluluk halinde yaşama ruhuna güzel bir misal teşkil eder.

"Çakal" dendiğinde akla köpek ile tilki arası bir hayvan gelir. Çakallarda çiftler hayat boyu birbirinden ayrılmamakta, birlikte avlanmakta, yiyeceklerini paylaşmakta, yavrularını biri diğerini aratmayacak şekilde beslemekte ve en iyi şekilde korumaktadırlar. Hayvanlar âleminde nadir olarak görülen, yavruların yeni doğan kardeşlerini yetiştirmede ebeveyne yardım etmek için aileden ayrılmaması şeklinde bir davranışa çakallarda da rastlanır. Çakallar için yavruları besleme ve koruma çok zahmetli olduğundan anne çakala, babanın ve diğer kardeşlerin yardımı gerekir. Bilhassa yetişkin yavrular yuvalarından ayrılmayıp, yeni doğanları korumada ve beslemede ebeveynlerine yardım etmektedirler. Çakallar üzerine yapılan incelemelerde, yetişkin yavruların epey bir süre problem olmadan aileleriyle birlikte kaldıkları müşahede edilmiştir. Eğer ailede eşlerden başka yardımcı yoksa ve yavruların sayısı oldukça fazla ise, ebeveyn bunların hepsini yeterli bir şekilde besleyemediğinden yavruların cılız kaldıkları ya da öldükleri görülmüştür. Yine yapılan bu incelemeler, ailede bir yardımcının mevcudiyetinin ne kadar mühim olduğunu göstermektedir. Mesela 1976 yılında bu konuda yapılan bir araştırmada bir anne babanın, sadece bir yardımcıyla dört tane yavru yetiştirdiği tespit edilmiştir.

Gözlerine kestirdikleri bir avı yakalarken toplu halde hareket etme, onların aralarında sıkı bir işbirliği olduğunu gözler önüne serer. Tek başına koca bir ganimete sahip olma hevesi yerine toplu olarak harekette ceylan gibi, lezzetli bir avı kaçırma riski en aza iner. tanzanyada'ki serengeti ovası'nda yırtıcı hayvanların rızık kaynağı olarak geyik, karaca ve zebra gibi hayvanları bu şekilde yakalama operasyonlarına şahit olunmaktadır. Avın büyük olması çakal gibi hayvanların toplu olarak avlanmasına sebep olur. Mesela Afrika'nın vahşi köpekleri ve kurtlar da büyük gruplar halinde hareket ederler.

Çakallarda, eşler arasında birbirine düşkünlük oldukça dikkat çekicidir. Eşler temizlikte birbirlerine yardım ederler ve bir kaza neticesinde yaralanana itinayla bakılır. Çakallarda aile müessesesi önemli olduğundan erkeğini kaybeden dişi bir çakal, hayat şartlarına tek başına dayanmakta zorluk çeker. Mesela yalnız kalan dişi bir çakal, diğer hayvanlar tarafından yaşadığı yerden kovulmakta hatta öldürülmektedir.

Aileden ayrılmayan çakallar, anne çakalın doğumla kaybettiği enerjiyi tekrar kazanmasına yardım etmiş olurlar. Onların ailede kalmalarının sadece anneye değil aynı zamanda ileride yavru sahibi olacak genç çakallara da faydalan vardır, çünkü bunlar da çocuk bakmada tecrübe sahibi olmaktadır.

Çakallarınkine benzer bir yaşayış şekli. Afrika'nın vahşi köpekleri arasında da hakimdir. Yardımlaşma olmadan bu köpekler de yavrularını yetiştirmekten acizdirler. Bunlar da çakallar gibi beraber avlanır ve birlikte hareket ederler.

Yardımcısız bir çiftte, eşlerden biri mağarada yavrulara göz kulak olurken diğeri de rızık peşine düşer. Dinlenmeleri gerektiği zaman eşler, mağaraya yakın bir yere çökerek tehlike anında hemen müdahale etmek için tetikte beklerler.

Eşlerden sadece birinin varlığı yavruları korumak için yeterlidir. Bir tehlikede, değişik tonlarda sesler çıkararak adeta yavruların mağaraya saklanmaları için onlara haber verir. Bazen de ebeveynler kendilerine bahşedilen yavru şefkatinin tesiriyle saldırganlara zorlu dakikalar yaşatırlar.

Şuurlu İnsan cemiyetlerinde bile birçok arızalarla yürütülebilen sosyal dayanışmanın, şuurdan ve akıldan mahrum hayvan topluluklarında arızasız şekilde yürütülmesini bu aciz hayvanlara veremeyeceğimiz için onların dışında bir ilham kaynağını kabul etmemiz gerekmektedir.