Balıklarda Diş Bakımı

Balıkların uzun süreden beri suyun sığ kısımlarında "temizlikçi" olarak kendilerinden daha büyük hemcinslerini asalak ve pisliklerden arındırdıkları bilinmektedir. Ancak yakın geçmişte çok küçük karideslerin de bu faaliyetlerde bulundukları tesbit edilmiştir. İşte meselâ son yıllarda Akdeniz'de yengeç ailesine mensup "Lysmata seticaudata" isimli karidesin en azından zaman zaman beslenme ihtiyacını gidermek için temizlik faaliyetinde bulunduğu görülmüştür.

Bu faaliyeti gerçekleştirmek için son derece tehlikeli, sivri dişlere sahip, "Murene helena" isimli yırtıcı balıkla birlikte yaşarlar. Ancak karideslerin yalnız olarak da görüldüğü olmuştur. Böylece sadece "temizlik faaliyetine" bağlı oldukları söylenemez. Gizlendikleri oyuk kayalıklara parmağımızla kapatırsak 3,5 cm.ye kadar büyüklükteki bu karidesler antenleri ile hemen temas ederler. Hatta yiyecek aramak üzere parmağımıza dahi tırmanırlar. Şayet parmağımızı kımıldatırsak, hemen uzaklaşır ve tekrar inlerine dönerler.

Buna benzer olay gerçek "müşteri" olan murenlerde de müşahede edilir. Ekseriyetle birçok karides aynı anda bir murenle birlikte yaşarlar. Karidesler murenleri ilk olarak başın arka kısmı olan göğüs yüzgeçlerine dokunurlar. Muren bu hizmete rıza gösterirse, karidesler murene hemen tırmanır ve makaslarıyla murenin üzerindeki parazitleri toplarlar. Bu esnada karidesler baş istikametine doğru ilerlerler. Murenin bir işaretiyle -isteksiz sallanması veya ani hareketlerle- onu derhal terkederler. Karidesler şevkle çalışıp başa ulaştıklarında, muren çoğu kez onlara ağzını açar. Gayet sakin bir tavır alıp kendi ağız ve solungaç kısmını karideslerin "tedavi etmesini" bekler. Bu nazik bölgede dahi temizlikçiler deride olduğu gibi aynı hassasiyetle görevlerini sürdürürler.

Şayanı hayret bir durum var ki, bu iki canlı arasında hiç bir anlaşmazlığa rastlanmamıştır. Karidesler müşterinin ağzını herhangi bir zarara sebebiyet vermeden terkederler. Bu ameliyede murenler fevkalâde bir şekilde rahatsız edici ve hastalıklara yolaçıcı canlılardan ve maddelerden arındırılırken, öte taraftan karidesler, murenler için zararlı bu canlı ve maddeleri toplayarak rızıklarını temin etmiş oluyorlar. Tabiattaki sayısız dayanışma örneklerinden birini daha gözler önüne sererek "Tabiat bir mücadeleden ibarettir" diyenlerin kulakları çınlasın deriz.