Vantuz Balığı

Vantuz balığı, tropik denizlerde; Pasifik ve Atlantik okyanuslarının tropik kesimlerinde ve Akdenizde yaşayan boyu 90 cm civarında ve köpek balıklarının saldırmadıkları ve hatta onların dostları tek canlı olarak meşhur olmuş bir hayvandır. Sırtında bulunan ve 10-11 kilogramlık emici güç temin edebilen vantuzu sayesinde köpek balıklarına, deniz kaplumbağalarına, kılıç balıklarına, ay balıklarına, yelken balıklarına ve hatta teknelere, gemilere yapışarak onlarla birlikte seyahat etmesi onun en mühim hususiyetlerinden birisidir. Balık vantuzunu konakçı hayvana (köpek balığı gibi) yapıştırdığı zaman vücudu gevşer ve ileriye doğru yüzme kabiliyeti çok azalır. Bu sayede konakçı hayvana tutunma gücü daha da arttığından, konakçı hayvan vantuz balığını üzerinden atmak istese de muvaffak olamaz. Buna mukabil, vantuz batığı öne doğru yüzerek kendi isteği ile rahatlıkla konakçı {köpek balığı vs.) hayvandan ayrılarak meselâ küçük balıklardan müteşekkil bir sürü ile karşılaştığında avlanıp yeniden konakçısına dönüp yapışabilir.

Vantuz balığı, köpek balığının avlarına ortak olmaz; ancak onu bir nakil vasıtası olarak kullanır ve köpek balığının parazitlerini yiyip yoketmek suretiyle de bu nakil ücretini fazlasıyla öder. Hatta bazen vahşi köpek balığının ağzının içine girerek dişlerinin arasına sıkışmış et parçacıklarını çıkarıp yemek suretiyle köpek balığını rahatlatmış olur.

Köpek balıkları daha çok tropik; yazları ise ılık denizlerde dolaştıklarından vantuz balığı da bu seyahate iştirak edip aynı rotaya tabi olur.

Dişi vantuz balığı Atlantik Okyanusunun ortalarında Haziran ve Temmuzda, Akdeniz de ise Ağustos - Eylül aylarında yumurtlar. 1,5 mm kuturundaki yumurtalardan 3 mm boyunda yavrular çıkar. Yavrunun boyu 4 mm civarında iken vantuzlar belirmeye başlar; 6,25 mm iken vantuzlarını kullanabilecek hale gelirler.

Deniz kaplumbağalarına da yapışma isteği dolayısıyla vantuz balığı deniz kaplumbağalarının avlanmasında canlı olta vazifesini görmektedir. Kuyruğuna takılı demirden halkaya bağlı iple kaplumbağa görüldüğünde salınan vantuz balığı, kaplumbağaya yapışınca ikisi birlikte iple denizden çıkarılmak suretiyle balıkçılara yardım eder.

Görüldüğü üzere, İlahî sanatlar, insanlara teknik sahada İlham kaynağı oldukları gibi kâinattaki "tesânüd ve teâvün" prensibine çok açık numune de teşkil etmektedirler. Böylece pek âhenkli bir nizamla tutunmuş canlı halkalar diyebileceğimiz hârika bir tablo ile karşı karşıya bulunduğumuzu farkediyoruz.

Zoolog

Dr. Mutlu Kaan