Sürmenin Tıptaki Yeri

Nice kıymetli el yazma eserler eski kütüphanelerin tozlu raflarında bulunmakta, kendini okuyacak, içindeki bilgileri analiz edecek ve bu kitapların değerini efkâr-ı umumiyeye takdim edecek kişileri beklemektedir. Tevafuken elime geçen Cerrahpaşa Tıp, Süleymaniye ve Fatih Kütüphanelerinde bulunan bir el yazma eserde şunlar anlatılmaktadır:

"Sürmeler (antimon-kükürt karışımı) ve tutiyalar (görmeyi kuvvetlendirmek için merhem olarak kullanılan çinko) hassiyetin beyan ider:

Ali İbn Ebi Talib rivayet kılar kim Peygamber eyitdi: "Gözünüze sürme çekici olun kim sürme kirbükleri bitirür (çıkarır) ve uzadur ve gözün nurunu artırır ve cöb (çöp) ve gubâr (toz) düşmis olursa giderir ve gözü safi (temiz) eyler."

İbnu Abbas rivayet kilur kim Peygamber eyitdi: "Sürmelerin yiğregi (daha iyisi) ismiddür (antimon-kükürt karışımı) kim göze cila virür ve kirbükleri bitürür ve uzun eyler ve ismud didükleri tutiya (çinko) tasıdur."

Bu yazılar dikkatle okunur ve şu anki modern laboratuar analizlerinin ışığı altında düşünülürse, insan hayrete düşer. Çünkü daha yeni keşfedilmiş, vücut üzerindeki tesirleri ancak anlaşılabilmiş şeylerin asırlar önceden söylenmesi aklı durdurucu ve ibret vericidir. Yukarıdaki cümlelerde anahtar mahiyetinde iki maddeden bahsediliyor. Bu maddelerin kimyadaki karşılığı antimon ve çinkodur. Bu ulvi sözler, bu maddelerin gözü kuvvetlendirdiğini, göz hijyeninde kullanılabileceğini mikrobik hastalıklara karşı gözü koruyacağını anlatmaktadır. Ne enteresandır ki bu asırda modern tıbbın kullanım şekliyle 14 asır öncesi uygulama hemen hemen aynıdır. Sürmedeki antimon diğer ağır metallerde olduğu gibi bakteriler (mikroplar) üzerine etkilidir. Günümüzde de sürme göze çöp, toz gibi maddelerin menfi tesirlerinin önlenmesi, gözün temiz olması (mikroptan korunmuş olması) gibi gayeler için kullanılır.

Çinko oksit merhemleri % 15 çinko oksit ihtiva eder. Astranjan, antiseptik (mikroplara karşı temizleyici) ve deriyi koruyucu olarak kullanılır. Meselâ Lokman firmasına ait "Çinko merhemi" 2 gram çinko oksit ihtiva eder. Knoll firmasına ait "Granugen-Paste" merheminde de çinko oksit bulunmaktadır.

Bu durumda modern tıbbın yeni keşfettiği bu hususiyetlere çok önceden dikkat çekildiği ortaya çıkmaktadır.

Dr. Polat Has