Kasım 1997 · s. 445 · 2 dakikalık okuma
Mercan Denizlerinin Çiçekleri
Deniz
kestanesi ve deniz yıldızı gibi derisi dikenli hayvanlardan olan püsküllü deniz
zambağı Avustralya ile, Endonezya ve Filipinler’in sularında yaşar.
Güzelliklerinin yanı sıra, mercan kayalıklarındaki bitki ve hayvanların
birbirlerine destek vererek korunmalarına ve uyum içinde bir arada yaşamalarına
örnek teşkil eden bu hayvanlar, denizaltı dünyasında İlâhî isimlere aynalık
eden sayısız varlık türlerinden bir tanesini teşkil eder. Zemindeki resimde
,kırmızı yelpaze mercanına yapışmış bir püsküllü deniz zambağı beslenirken
görülmektedir.
Püsküllü
deniz zambağı (crinoid), denizkestanesi ve denizyıldızı gibi derisi dikenli bir
hayvandır. Kutuplardan tropik bölgelere kadar altı yüze ulaşan türü
‘bulunmaktadır.
En yoğun
bölgeler ise, Avusturya’nın Büyük Bariyer Resif’i ile Endonezya ve Filipinler
yöresidir. Hem sığ gel-git sularında, hem de yüzlerce metre derinliklerde
yaşarlar. Kuş tüyünü andıran sarın, Kavuniçi, kırmızı, yeşil ve beyaz
uzantılarla tezyin edilen bu hayvanlar, çapları bir metre oluncaya kadar
büyüyebilir. Bunlardan bir kısmı, ortalıkta görünmek istemeyen tevazu
timsalleri gibi, çıkıntılı kaya tabakalarının ardında gizlenirler. Bir kısmı
ise, geceleri aktif hale gelerek ayaklarına gelecek rızkı beklerler. Diğerleri
bütün gün
boyunca, tüylü organlarının üzerindeki minik uzantılarla mercanlara yapışarak
resiflerin etrafında mevzilenirler. Mercanlar gibi; püsküllü deniz zambakları
da, deniz suyundaki mikroskobik
canlıları süzen, pasif bir şekilde beslenen omurgasız larvalar, kabuklular,
yosunlar ve organik döküntüler besin kaynaklarıdır. Mercanların aksine, yavaş
da olsa hareket edebilirler. Bu canlıların mercanlara zarar verip vermediği ise
bilinmemektedir.
500 milyon
yıldır dünyamızı süsleyen püsküllü deniz zambaklarından bir örnek.Malinezya’
daki bir resifte bulunan pembe mercanlara bağlı yaşayan bu deniz zambakları,
rengârenk kollarını açarak Yaratıcı’ nın isimlerine aynalık yapıyorlar.
Cenometra bella crinoidi, akıntıya karşı, bir mercana yapışmış halde.Crinoidler, beyin veya gözleri olmadığı halde, hareket ışık ve besinleri hissetmelerinin mümkün kılan gelişmiş bir sinir sistemine sahiptirler.
Püsküllü
deniz zambakları, minik hayvanların düşmanlardan korunması için iyi bir
barınaktır. Fotoğraftaki Periclimenes adlı karides, renk uyumu sayesinde
kendisini mükemmel bir biçimde kamufle edecek şekilde yaratılmıştır.
Crinoid’leri
de taklit eden hayvanlar mevcuttur. Çok nadir rastlanan Merlet İskorpiti,
püskülleri ve benek renkli görüntüsüyle bir Püsküllü deniz zambağını andırır.
Hareketsiz durarak emniyetliymiş gibi görünen kolları arasına küçük balıkları
çeker ve yutar.
Bir püsküllü deniz zambağının kollarında düşmanların saldırılarından emin bir halde bekleyen levrek yavruları. Bir crinoidin 200 kadar kolu bulunur ve her birinde düzinelerce minik ayaklar yer alır. Etrafı sümüksü bir maddeyle kaplı bu ayakçıklar, besin maddelerini yakalayarak aşağıdaki ağza gönderirler. Ayrıca teneffüse, sudan oksijen emilmesine yardımcı olurlar.