Sızıntı Arşivi

Ocak 1984 · s. 29 · 2 dakikalık okuma

Leviathan

Fikri Cendel · İnceleme

Leviathan; acaib bir yaratık, bir canavar, bir dabbet'ularz. Leviathan; beşerin yeni tabusu, etrafımızı çepeçevre sarmış bir mefhum. Beşer, "kuvvetli olanın hükmettiği hayatta" leviathanın Önünde diz çöktü, onu mihrab edindi. Leviathan, sağır kulakların duyabildiği sesler, kör gözlerin görebildiği buudlar, müsbet ilimlerin katı kalıplarından ibaret bir canavar... Halbuki akıl gözün görmediğini de görür. Kalb, kulakların duymadığını da duyar.

Leviathan, cemiyete yeni düsturlar koydu. Bunlarla yaşar, duyar ve hareketlerimizi devam ettirir olduk: "Görmediğine inanmayacaksın" Halbuki, gördüğümüz varlık âlemi ne kadar ki? "Duymadığın şeyi yok bileceksin" Sınırlı âlemde neyi duyabildik ki? "Hesaba vuramadığın ölçülerle uğraşma" Neyi hesaba vurabildik ki? HER ŞEY HESAP ÜZERİNEDİR. !! Hayatı hesapsız bir an devam ettirebilmek mümkün mü?.. "Hesap dediğin", şaşkın dimağından mı ibaret? "Yaşamana bak." Nasıl? Ruhumu, dünya çanağında ruhsuzların eline bırakacaksam bu mu yaşamak?

İnsanımız, yeni tabusuna destanlar yazdı. Yeni canavar yavrularından bahseder oldu. Her "kurgu-bilim" eseri yokluğa bir adım, bir ütopya, tabuya nağme, gerçeğe isyan manifestosu... Issac Asimovcu düşünce ve felsefeyle günümüz ve geleceğimiz karardı. Siborglar, kompüterler. chipler, makinalar, uzay yolculukları, mikroorganizmalar, nükleer enerji canavarlarının getirdiği; saygının korkuya, korkunun tabuya dönüşmesi tabii değilmiydi? İşin aslı, "vasıtanın gaye olması" ve bahsedilen gelecek de hayal mahsulü değil miydi? Her kalem sahibi, "Jules Verne" olma sevdasında. Her ortaya çıkan, leviathan çömezi edasında. Beri tarafta Leviathan cemiyetten yeni kurbanlar alarak yerleşmeye çalışıyor.

Asrımızın basında oturmuş bu canavarın alacağı kurbanlar var. Büyüklüğü ölçüsünde almıştır veya verilmiştir de. Şairin dilinde: "Medeniyet dediğin tek dişi kalmış canavar" ifadesi Leviathan. Hem de doğrudur. Yıkılan maneviyatlar, terk edilen inançlar, mazisinden koparılmış millet, Leviathan'a kurban edilen varlıklardır.

İnsanlık gözü yaşlı olarak kalbi paslı canavarı alt ederek kahramanları beklemektedir.

Leviathan hanemize: rahatımızı hazırlama, nefsimizi hoş tutma yolundan girmiştir. Vasıla, gaye olmuştur. Bu "hoşgörüyle" ve lakaytlıkla o, kısa sürede tabu halini almış benliğimizi sarmıştır.

Ama, son zamanlarda Leviathan'ın çarkları artık pas tutmaya başlamıştır. Çeşme başları yiğitlerce tutulmuş, avcılar ağlarını atmışlar. Leviathanın alacağı kurbanlar birer birer kurtulmaktadır. Ve şimdi, duyulan çığlıklar Leviathan'ın ölüm feryatlarıdır.

Fikri Cendel

* Leviathan : Tevrat'ta ismi gecen acaib bir yaratık. Su canavarı.