Fen Ve Teknoloji Dünyasından

Yeryüzü kendisine dar gelen insanoğlu ayda kentler oluşturma projeleri ile uğraşırken, Japonlar bu problemi, yeraltını değerlendirerek halletmiş görünüyorlar. Yaşlı dünyamız daha milyarlarca insanı barındırabilecek büyüklükte de olsa, Tokyo gibi yüzölçümü küçük olmasına mukabil fazla sayıda insanı bünyesinde barındıran ve yüksek iş ve ticaret potansiyeline sahip megakentlerde, mühendisler şehir merkezlerinin yükünü hafifletecek yeni mekânlar oluşturma arayışındalar. Japon Mühendisler Tokyo caddelerinin 75 metre altında bir kubbe inşa etmekteler. Kayalık zeminde yeraltı yapıları inşa etmek kayanın kendi kendini taşıma kapasitesi sebebiyle kolaydır. Ancak kazı yapılacak zemin yumuşak ise bazı özel inşaat teknikleri kullanmak gerekmektedir. Hele, inşa edilecek daha önceden yapılmamış büyük ölçekte bir yapı -bir yeraltı kubbesi- ise proje çok ciddi bir mühendislik problemi haline gelmektedir.

Japonya Uluslararası Ticaret ve Endüstri Bakanlığınca desteklenen yer kubbelerinin inşası şekilde de görüldüğü gibi 4 metre çapında düşey bir bacanın yapımı ile başlar. Daha sonra oluşturulacak kubbe boşluğunu kuşatan alçalan bir spiral tünel, küçük yarıçaplı eğrisel tünelleri kazmak için özel olarak üretilmiş bir tünel kazma makinesi ile açılır. Kubbenin çevresindeki zemin, açılan spiral tünellerin iç yüzeylerinden ankraj bulonları ve çimento yardımıyla stabilize edilir. Bu şekilde zemin içinde adeta bir beton kabuk oluşturulduktan sonra, ilk olarak açılan bacadan başlanarak kazı yapılmak suretiyle yeraltı kubbesinin içi boşaltılır. Son olarak da kubbenin iç yüzeyi püskürtme betonu ile kaplanır. Japonlar bu yeraltı kubbelerini depo ve üretim amaçlı kullanmayı düşünmekteler. 22 metre çapındaki ilk yeraltı kubbesini 1996’nın ortalarında tamamladılar ve şimdilerde yangın ve acil durum sistemleri ile teçhiz etmekteler. Mühendisler sahip olunan teknoloji ile 35 metre çapa kadar yeraltı kubbeleri inşa edilebileceğini söylemekteler.