Çölden Mesajlar

Science Digest’ ten

Ali Halid Aslantürk

Resimdeki hayvan, kâinattaki harikalar zincirinin küçük bir halkasıdır. Dış görünüş itibariyle saldırgan bir hayvan intibaını vermesine rağmen, Avustralya çöllerinde yaşayan “Moloch Harridus”, sadece karıncalar için bir tehdit unsurudur. Öyle ki; bir karınca sürüsüne rastladığında, dil vurma hareketleri ile bir dakikada sürünün %20 ila %30’unu yok edebilir.

Eğer yırtıcı bir hayvan, Moluch’u gözüne kestirirse, hayvan sahip olduğu savunma mekanizmalarını ve taktiklerini kullanarak, saldırıyı atlatmaya çalışır.Sadece 18- 20 cm uzunluğunda ve oldukça yavaş hareket eden bir hayvan olduğu için aktif bir savunma yapması beklenilemez. Bu sebeple, ilk etapta, pasif savunma taktiğini kullanıp, renk değiştirme kabiliyetinden faydalanarak kamufle olma yoluna gider. Eğer bu işi başaramazsa, başını ön ayaklarının önüne almak suretiyle boynunun arkasındaki yumruyu saldırgana yöneltir. Maksadı, avını bütünüyle yutmak zorunda olan yılanları ve kendinden büyük kertenkeleleri, sırtındaki ve bacaklarındaki sert ve keskin dikenleri göstererek, bundan vazgeç irmektir.

Çölün ortasında beslenmesi karıncalarla temin edilen ve hayret edilecek derecede gelişmiş bir savunma mekanizmasını ve sistemini kullanan bu minik hayvan, tabiatta zayıfların, sanıldığı gibi ezilmeye ve yok olmaya mahkum olmadıklarına ve onların arkalarında bir tanzim, te’min ve muhafaza edicinin olması mecburiyetine ne güzel örnektir.

Moloch Harridus mensup olduğu kertenkele ailesi (Agamidae)nin diğer elemanlarıyla karşılaştırılınca, çok farklı bir yaratılışa sahip olduğu görülür. Yalnız başka bir kertenkele ailesi (İguanidae) den olan boynuzlu Texas kertenkelesine birçok açıdan benzemektedirler. Çünkü, Kuzey Amerika’nın bu boynuzlu kertenkelelerinin başlarında boynuz gibi dikenler vardır ve aşikar karınca dişine sahipdirler. Boynuzlu kertenkelelerde, moloch’ ta olmayan kemiksi bir sırt da vardır.

Moloch, ekolojik dengeleyici hayvanlardandır. Sürüngenlerin uzun dış deri pul tabakasının tipik bir şekline sahip olup, derisindeki dikenlerin hususi bir dizilişi vardır. En büyük dikenler, baş ve boynun, gözlerin üzerinde, burun deliklerinin arkasında ve kulakların önünde bulunmaktadır. Hareketli gözkapakları ve dairevi gözbebeklerine sahiptir.

Moloch’ un en enteresan hususiyetlerinden biri de Avustralya çöllerinin ortasında su ihtiyacını karşılamak için kullandığı mekanizmadır. Çamurlu bir gölcük veya küçük bir su çatlağı bulduğunda, derisinin her milimetrekaresi, pulcuklarının arasında. ki kanalcıklar vasıtasıyla suyu emmeye başlar. Deriden emilen bu su ağza açılan kanalcıklarla ağza taşınır ve emilir. Suyun, doğrudan deri yoluyla vücuda alınmasının sebebi, enerji kaybını önlemektir. Çünkü alınan su kullanılmadan terleme yoluyla tekrar kaybedilecektir.