Ağrı Kesici Okçu: Deniz Salyangozu

Mercan kayalarında avlanma vakti... Conus striatus türü bir deniz salyangozunun karnı aç. Gözüne kestirdiği küçük palyaço balığının yem olmaktan başka şansı yok. Avını yakalaması artık an meselesi. Deniz salyangozunun avını elde edebilmesi için yaratılan 1.5 mm uzunluğundaki zıpkınlardan biri ağız vazifesini gören emme borusundan yıldırım hızıyla fırlatılır ve hedefini vurur. Bu arada av, emme borusuyla vantuzlanarak tutulur. Zıpkından yayılan zehir, küçük balığı iyice etkisi altına alır ve şoka sokar, Sinir sistemi felç olan balık hareketsiz kalır ve deniz salyangozu tarafından emme borusu vasıtasıyla yutulur.

Bu tür salyangozların yaklaşık 500 çeşidini Pasifik ve Hint Okyanusu’nda bulmak mümkündür. 15 cm uzunluğa sahip olanları da vardır. Oklu deniz salyangozu da bunlardan biridir. Vücudunda, kancalı uçları bulunan ve her an kullanabileceği 50 kadar zıpkını fırlatılmaya hazır halde tutar. Tükettikçe yenisi üretilir. Bu zıpkınlar ‘zehir odası” adı verilen, zehir keseciğinin bulunduğu yere yakın yerleştirilmiştir. Zıpkınlar öyle planlı yerleştirilmiş ki, sanki namlunun ağzına sürülen ve patlatılmayı bekleyen mermi misali, Kuvvetli bir hava akımıyla gelen zehir damlacıkları, zıpkına yapışmakta ve belirlenen hedefe doğru ok gibi gönderilmektedir. Emme borusunun kilitlendiği hedefe tam isabet eden bu zıpkınlardan boşalan zehir, avın sinir sistemini felce uğratarak, ölümüne yol açmaktadır. Bu zıpkınlardan aynı anda birçoğuna hedef olarak fazla miktarda zehire maruz kalan birçok dalgıcın solunum sistemlerinin bozularak veya kas felcine uğrayarak, denizin derinliklerinde hayatlarını kaybettikleri görülmüştür. Bundan dolayı adı “katil salyangoz”a çıkmıştır.

ABD’li nörobiyoloji uzmanları bu harika sistemin çalışma tekniğini ve etkisiz hale getirme potansiyeline sahip zehirin terkibini incelemeye alarak, tıpta da kullanılıp, kullanılamayacağını araştırmışlardır. Elde edilen neticeye göre zehirin bileşiminde bulunan bazı kimyevi maddelerin, avın sinir hücrelerine kalsiyum geçişini engellediği, dolayısıyla ağrı ve acı hislerini iptal ettiği tespit edilmiştir. Bu bilgilerden hareketle zehirin kanser ve AIDS hastalarında ağrı kesici olarak kullanılabileceği ve bunun morfinden daha tesirli olduğu ortaya konulmuş, salyangoz gibi zahiren basit gibi görünen bir canlının bile gerektiğinde hastaların imdadına koşturulabileceği müjdesiyle araştırmalara hız verilmiştir.

Kaynak

- P.M., “Schnell im Bild”, “Mörderschnecke hiift Kranken”. Aralık /1996.